HULI SA AKTO: BIR AT BOC, TINUTUKAN NA ANG 40 LUXURY CARS AT KWESTIYONABLENG YAMAN NG DISCAYA FAMILY MULA SA DPWH CONTRACTS

Sa isang bansa kung saan ang malaking yaman ay kadalasang nakatago at inililihim, ang pamilya Discaya ay tila nagpasya na balewalain ang lahat ng pag-iingat. Ang hayagang pagpapakita nina Sarah at Curly Discaya ng kanilang luho—lalo na ang kanilang koleksiyon ng tinatayang 40 mamahaling sasakyan—ay hindi nagdulot ng paghanga; sa halip, ito ay nag-anyaya ng seryosong atensiyon, hindi lamang mula sa publiko, kundi maging sa mga ahensya ng gobyerno na may kapangyarihan: ang Bureau of Internal Revenue (BIR) at ang Bureau of Customs (BOC). Ang dating ginagamit nilang display ng kayamanan ay ngayon ginagamit na ebidensya laban sa kanila.

Ang pamilya Discaya, na konektado sa mga construction company na Alpha at Omega General Contractor and Development Corporation, at St. Timothy Construction Corporation, ay kinilala bilang Top 2 at Top 3 contractors sa Department of Public Works and Highways (DPWH). Ang biglaang pag-angat na ito, na sinimulan umano sa pagpasok nila sa mga bidding at paggawa ng magagandang proyekto, ay nagbigay-daan sa mabilis na pagdami ng kanilang ari-arian.

Subalit, ang tanong ay nananatili: ang yaman ba na ito, na kasama ang Rolls Royce na sinasabing may Hermes-themed na interior, ay dumaan sa tamang proseso at buwis? Ang mga kumpanyang umangat sa taas ng mga listahan ng DPWH ay ngayon ay sasailalim sa isang masusing pagsisiyasat ng BIR at BOC, na sasalain ang bawat imported luxury car na pag-aari ng mga Discaya upang alamin kung may naganap na smuggling o undervaluation.

Ang BOC: Mula sa Pagkalito Patungo sa Agarang Aksyon

Sa panayam kay Customs Commissioner Ariel Nepomuceno, umamin ito sa simula na hindi niya alam ang detalye ng partikular na kaso ng pamilya Discaya. Ang kanyang atensiyon ay nakatuon, aniya, sa mas malawak na problema ng mahigit 600 na sasakyang nakumpiska o nakabinbin sa mga car exchange at dealer, na kinasasangkutan ng mga dealer tulad ng Autovolt, Autocam, at R33. Ito ay mga kaso na nagsimula pa noong 2021 [02:50:00].

Ngunit matapos linawin na ang usapin ay tungkol sa privately-owned luxury collection ng mga sikat na contractor, nagbago ang tono ng Commissioner. Nagbigay siya ng garantiya: aaksyunan niya ito kaagad.

“Since na-open naman po ‘yang impormasyon diyan, patitingnan ko po kaagad. Makakaasa po kayo,” pagtitiyak ni Commissioner Nepomuceno [07:39:00].

Gayunpaman, binigyang-diin niya ang limitasyon ng BOC sa pag-aksyon sa mga kasong tulad nito. Ang kapangyarihan ng BOC, na mag-isyu ng Letter of Authority (LOA) para mag-imbestiga sa mga commercial establishment o warehousing, ay hindi basta-basta magagamit sa mga residential o pribadong bahay, kung saan ang mga sasakyan ng Discaya ay karaniwang nakadisplay. Para makapasok sa isang pribadong tirahan, kinakailangan ang isang Writ of Seizure and Detention (WSD) mula sa Korte [08:06:00].

Ang pagkaantala at ang pangangailangan ng matinding legal na proseso ay nagpapataas ng tensyon sa kaso. Hindi nini-telegraph o ipinaaalam muna ang mga operasyon ng BOC, lalo na kapag may sangkot na mga opisyal o indibidwal na may impluwensya. Ang pagsubaybay sa pinanggalingan ng mga kotse—ang pag-alam kung paano, kailan, at saan ito ipinasok—ang magiging susi ng imbestigasyon [09:27:00]. Ang kaso ng pamilya Discaya ay magsisilbing isang mahalagang pagsubok sa pagiging epektibo ng BOC laban sa mga mayayaman at makapangyarihang indibidwal.

Ang Pag-aayos sa Basura ng Ahensya: Ang Nakabinbing mga Kasong De-Motor

Ang kaso ng Discaya ay hindi lamang isang isolated incident; ito ay isang bahagi ng malawakang problema sa sistema ng Customs. Ibinunyag ni Commissioner Nepomuceno ang masalimuot na sitwasyon na kanyang minana: libu-libong kaso at daan-daang nakabinbing mamahaling sasakyan.

Ang backlog ay nakakabigla: 640 na sasakyang nakabinbin mula pa noong 2021 [11:07:00]. Sa bilang na ito, 250 ang na-release na bago siya maupo. Subalit, mayroon pang 293 na sasakyan na may probable question tungkol sa pagbabayad ng tamang buwis [12:34:00]. Marami sa mga ito ay natengga dahil sa mabagal na proseso, at ang iba naman ay mga legal na binili ngunit “na-hostage” dahil sa pagkalito sa legalidad ng dealer [03:22:00].

Higit pa rito, binanggit niya ang kaso ng dalawang Bugatti na nakumpiska, na dalawang beses nang failed bidding sa auction [14:56:00]. Ang masaklap pa, ang mga mamahaling kotseng ito, na nagkakahalaga ng daan-daang milyon, ay inaamag at nasisira na dahil sa pagbaha sa Port of Manila [15:32:00]. Walang taker, at ang imbestigasyon kung paanong naipasok ang mga ito at nairehistro sa LTO nang walang tamang buwis ay sisimulan pa lamang ng kanyang bagong legal team [15:55:00]. Ang mga kasong ito ay nagpapakita ng matinding krisis sa pamamahala at accountability sa BOC.

Ang Tiyak na Laban sa Agrikultural Smuggling

Hindi lamang ang luxury cars ang tinututukan. Tinalakay din ni Nepomuceno ang patuloy na laban sa agricultural smuggling, isang isyu na nagpapahina sa lokal na magsasaka at nagdudulot ng panganib sa kalusugan ng publiko.

Noong Agosto 15, nakumpiska ng BOC ang limang container (sa anim na naitala) sa Subic na naglalaman ng smuggled frozen meat, isda, at gulay mula sa China. Ang mga ito ay misdeclared bilang “dim sum” o peaceball [16:55:00]. Agad na pinabilis ang condemnation ng mga ito dahil sa sertipikasyon ng Department of Agriculture na ang mga produkto ay “not fit for human consumption” [18:27:00].

Bilang sagot sa mga kritisismo tungkol sa kawalan ng transparency at pagdududa kung nasisira ba talaga ang mga kontrabando, nagpatupad si Nepomuceno ng isang radikal na solusyon: simula Setyembre 1, ang condemnation ng mga smuggled agricultural products ay iu-YouTube Live [19:01:00]. Ang hakbang na ito ay isang malinaw na pahayag laban sa mga nagnanais na manloko, tinitiyak sa publiko na ang mga iligal na produkto ay talagang sinisira.

Dagdag pa rito, binigyang-diin niya ang paggamit ng Anti-Agricultural Economic Sabotage Act upang lalong madala ang mga smuggler [21:17:00]. Ang mababang conviction rate ng BOC—isang nakakabahalang 1 sa 14 na kaso ng agricultural smuggling mula noong 2018 ang may conviction [22:30:00]—ay isa sa mga dahilan kung bakit niya binuo ang isang bagong legal team. Ang layunin ay mapabilis ang pagpaparusa at wakasan ang pagiging lucrative ng negosyo ng smuggling [20:00:00].

Ang Pagsugpo sa Korapsyon: Ang ‘No-Take Policy’ at Disclosure

Ang pamilya Discaya at ang mga Bugatti ay mga simbolo ng panlabas na problema, ngunit ang BOC ay humaharap din sa isang matinding labanan sa loob ng kanilang ahensya.

Inamin mismo ni Commissioner Nepomuceno ang presensya ng korapsyon sa sistema, kabilang ang nakakagulat na praktikang tinatawag na “enrollment fee” [26:51:00]. Ito umano ay isang bayad na umaabot sa P5 hanggang P10 milyon na hinihingi ng ilang “enterprising officers” sa mga importer at broker, na ang kapalit ay “pabor” tulad ng pag-undervalue sa buwis ng kargamento. Ang ilan pa ay gumagamit sa pangalan ng Opisina ng Komisyuner upang ipahiwatig na ito ay para sa nakatataas [26:36:00].

Bilang tugon, ipinatupad niya ang isang No-Take Policy at isang mandatoryong Disclosure Policy. Sa ilalim ng bagong memo, ang lahat ng empleyado ng BOC—mula sa Deputy Commissioner hanggang sa mga gwardya—ay kailangang pumirma ng affidavit na nagdi-disclose kung sila o kanilang mga kamag-anak ay sangkot sa negosyo ng brokering o iba pang transaksyon sa Customs [24:37:00]. Ang sinumang magsinungaling o magtago ng impormasyon ay haharap sa matinding administratibong kaso.

Ang laban ng BOC ay hindi lamang tungkol sa pagsasara ng mga butas sa sistema; ito ay tungkol sa paghubog ng isang bagong kultura ng integridad. Ang kaso ng pamilya Discaya, kasabay ng mga internal na reporma ni Commissioner Nepomuceno, ay nagbigay ng isang malakas na hudyat: ang oras ng mga smuggler at corrupt officials ay nalalapit na sa katapusan. Ang mga mata ng publiko, at ng buong gobyerno, ay nakatuon ngayon sa kung paano magwawakas ang kuwento ng kalabisan at korapsyon. Ang pambihirang yaman na ipinangalandakan ng mga Discaya ay tila naging isang dambuhalang bitag na ngayon ay unti-unting sumasara, at ang resulta ng imbestigasyong ito ay magtatakda ng bagong pamantayan para sa accountability sa bansa

Full video: