Sa Pagitan ng Pananampalataya at Seryosong Akusasyon: Ang Makabagbag-Damdaming Eksena sa Sitio Kapihan

Sa isang tagpo na nagpapakita ng matinding paghaharap sa pagitan ng kapangyarihan ng estado at ng isang komunidad na binabalot ng misteryo at kontrobersiya, nagtungo si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa sa Sitio Kapihan, ang kuta ng Society of the Betterment, Stability and Integrity (SBSI), na pinamumunuan ni ‘Senior Agila.’ Ang layunin ng ocular inspection ay napakabigat: alamin ang katotohanan sa likod ng mga ulat hinggil sa diumano’y mass grave o paglilibingan ng napakaraming miyembro sa lugar. Subalit ang inaasahang pormal na imbestigasyon ay nauwi sa isang emosyonal na sagutan at paghiling, na nagbigay liwanag sa kakaibang kalagayan ng mga residente.

Ang Solo Mission ng Isang Senador

Sa kabila ng inaasahang presensya ng iba pang mambabatas tulad nina Senador Jinggoy Estrada, Robin Padilla, Sherwin Gatchalian, at Francis Tolentino, tanging si Senador Bato Dela Rosa ang dumating sa Sitio Kapihan. Bagaman nagpadala ng mga staff ang kanyang mga kasamahan, ipinunto ni De La Rosa [01:11] na nananatiling mahalaga at seryoso ang kanyang gagawing pag-alam sa sitwasyon, kahit pa siya lang ang pisikal na naroroon. Ang kanyang misyon ay may dalawang bahagi: Una, direktang makipag-usap at pakinggan ang panig ng mga miyembro at lider ng SBSI. Pangalawa, kumpirmahin o pabulaanan ang napakabigat na akusasyon na may kinalaman sa paglilibing ng mga miyembro ng grupo na diumano’y namatay [01:30] sa hindi maipaliwanag na dahilan.

Ang Sitio Kapihan ay matagal nang nasa radar ng pambansang atensyon dahil sa mga ulat ng mga di-umano’y maling gawain at mga misteryosong pangyayari sa loob ng komunidad. Ang pagdating ng isang Senador, lalo na si Dela Rosa na may background sa pagpapatupad ng batas, ay nagdulot ng matinding kaba, ngunit kasabay nito ay nagbigay rin ng pagkakataon sa mga miyembro ng SBSI na ipagtanggol ang kanilang sarili sa harap ng mataas na opisyal ng pamahalaan.

Ang Depensa ng Komunidad: “Peaceful” at “Happy Life”

Sa paghaharap, inilatag ng mga kinatawan ng SBSI ang kanilang panig, na mariing tinututulan ang nararamdaman nilang pag-iisa at maling pagtingin sa kanila ng labas na mundo. Binigyang-diin nila [08:50] na ang kanilang lugar ay “peaceful” at wala umanong anumang kaguluhan. Ayon sa kanila, nabubuhay sila nang masaya [10:24] at tahimik, isang pahayag na tila bumabaligtad sa seryosong konteksto ng imbestigasyon ukol sa mass grave.

Isang matinding pagtanggol ang ipinahayag hinggil sa usapin ng ilegal na droga, na malaki ang pagdidiin sa isyu ng kaligtasan. Buong pagmamalaking sinabi ng komunidad na sila ay “zero drugs” [09:57], isang punto na nagpapahiwatig na sa kabila ng kanilang kakaibang pamumuhay, sinisiguro nilang malinis ang kanilang hanay at sumusunod sila sa batas, lalo na sa kampanya laban sa droga.

Ngunit ang isa sa pinaka-emosyonal na bahagi ng talakayan ay ang pagbanggit sa isyu ng pamilya at kalayaan. Ayon sa mga miyembro, hindi nila mapipigilan ang kanilang mga kamag-anak o pamangkin na sumapi [07:06]. May mga magulang na nais lang na makasama ang kanilang mga anak, at iginigiit nila na may karapatan ang bawat isa sa pagpili [07:46]. Ang pahayag na ito ay nagpapakita ng isang masalimuot na kuwento: ang paghahanap ng pananampalataya at komunidad, na tila ba naging sanhi ng kanilang pag-iisa at pagkakakulong sa gitna ng kontrobersiya.

Isang Makabagbag-Damdaming Hiling: Paaralan, Hindi Pera

Sa gitna ng mga paratang at pagtatanong, nagulat ang marami sa naging pangunahing hiling ng mga miyembro ng SBSI kay Senador Dela Rosa. Hindi pera, hindi proteksyon mula sa media, kundi ang magkaroon ng paaralan [14:24]. Sa isang makabagbag-damdaming apela, sinabi nila: “You told us about education. This is the best time for us. We need the school, Senador, please.”

Ang hiling na ito ay nagbigay ng panibagong dimensyon sa kuwento ng Kapihan. Ipinahihiwatig nito na sa kabila ng kanilang pananampalataya, mayroon pa rin silang pagnanais para sa normalisasyon at para sa kinabukasan ng kanilang mga anak. Ang edukasyon ay nagsisilbing tulay para sa kanila upang hindi tuluyang maihiwalay sa lipunan at maipagtanggol ang kanilang sarili sa pamamagitan ng kaalaman. Ito ay isang paalala na ang mga taong nakikita bilang ‘cult’ o ‘isolated’ ay mayroon ding mga pangarap na pangkaraniwan at makamundo.

Ang Matinding Babala at Dalawang Senaryo ni Senador Bato

Bilang tugon sa kanilang mga pahayag at hiling, nagbigay ng seryosong babala si Senador Dela Rosa. Puno ng bigat at pag-aalala, ipinunto niya na ang SBSI ay hindi maaaring manatiling “isolated” [20:26] at dapat maging bukas sa iba, lalo na sa pamahalaan. Ibinahagi niya na anuman ang maging desisyon, dapat silang maging handa at mag-adjust [17:28].

Ayon kay Dela Rosa, may dalawang posibleng senaryo na maaaring kaharapin ng komunidad matapos ang mga imbestigasyon at Senate hearings [02:24]:

Interbensyon ng Pambansang Pamahalaan:

Maaaring magmula ito sa mga ahensya tulad ng National Government, Commission on Human Rights, o DND [20:50]. Ang senaryong ito ay nagpapahiwatig ng mas malalim at mas pormal na imbestigasyon, kung saan ang mga karapatang pantao at ang pambansang seguridad ay maaaring maging sentro ng usapan.

Aksyon ng Lokal na Pamahalaan:

Ang Local Government Units (LGU) at Provincial Government [20:58] ay maaari ding gumawa ng aksyon, na kadalasan ay may kinalaman sa mga isyu ng

zoning

,

permits

, at pangkalahatang kaayusan ng lugar.

Sa huli, matindi ang naging mensahe ni Dela Rosa [21:19]: “You should be prepared for those two possible scenarios.” Ang komunidad ay kailangan maghanda, dahil hindi nila maaaring idikta ang kanilang mga sariling kundisyon [21:35] sa harap ng batas.

Ang Salimuot ng Komunidad na Nababalot ng Pananampalataya

Ang paghaharap sa Kapihan ay hindi lamang usapin ng pag-iimbestiga sa mass grave. Ito ay isang malalim na pagpapakita ng salimuot ng isang komunidad na nabubuhay sa gitna ng matinding pananampalataya, na ngayon ay tinatanong at hinahamon ng batas. Habang iginigiit ng mga miyembro na sila ay simpleng naghahanap ng isang “happy life,” ang bigat ng mga akusasyon ay hindi maaaring balewalain.

Ang kwento ng SBSI sa Kapihan ay nag-iiwan ng tanong: Paano balansehin ang karapatan sa pananampalataya at ang obligasyon ng estado na protektahan ang lahat ng mamamayan? Ang hiling para sa paaralan ay nagpapahiwatig ng pag-asa na hindi sila tuluyang madi-disconnect sa sibilisasyon. Subalit, ang matinding babala ni Senador Dela Rosa ay nagpapaalala na anuman ang kanilang pananampalataya, ang batas ng bansa ang magiging panghuli at mananaig.

Ang pag-asa ay nananatili sa nalalapit na Senate hearing, kung saan mas malalim na iimbestigahan ang mga ebidensya at testimonya. Sa ngayon, ang Sitio Kapihan ay nananatiling isang lugar kung saan ang katahimikan ay sinasalamin ng hindi mapalagay na paghihintay sa desisyon na maaaring magpabago sa takbo ng kanilang buhay, o tuluyang magwasak sa kanilang pinag-iingatang komunidad. Kailangan nilang maghanda. Ang mga mata ng buong bansa ay nakatutok, at ang pagitan ng mass grave at paaralan ay isang manipis na linya na naghihiwalay sa katotohanan at alegasyon. Ang tanging sigurado, ang labang ito ay malayo pa sa katapusan.

Full video: