ANG NAKAKAGULAT NA PAGSUWAY! Cong. Bosita, Galit na Binanatan si Mayor Honey Lacuna sa Patuloy na Pagbalewala sa DILG Order—Libo-libong Motorista, Nagdurusa!

Sa isang maalab at matapang na pagpapahayag, muling umugong ang boses ng kongresista at tagapagtanggol ng mga motorista na si Cong. Ramon “Cong. Bosita” Almazan. Ngunit sa pagkakataong ito, hindi lang siya nagbabala; siya ay nagpakita ng matinding galit at pagkadismaya, direkta niyang binanatan ang tanggapan ni Manila City Mayor Honey Lacuna-Pangan dahil sa umano’y pagsuway at patuloy na pagbalewala sa isang direktiba ng Department of the Interior and Local Government (DILG) na naglalayong pagaanin ang pasanin ng libo-libong motorista sa Metro Manila.

Ang hidwaan sa pagitan ng pambansang ahensya at ng lokal na pamahalaan ay hindi na bago, ngunit ang tindi ng sitwasyon ngayon ay lalong nagpapahirap sa mga ordinaryong Pilipino—ang mga motorista na araw-araw na nakikipagsapalaran sa kalsada. Ang pinakapuno’t dulo ng isyu ay ang patuloy na pagpapatupad ng isang lokal na ordinansa o patakaran sa Maynila na tila sumasalungat sa mga panuntunan ng DILG, na nagreresulta sa hindi makatarungang pagparusa at matinding abala sa mga nagmamaneho.

Ang Sigaw ng Bawat Motorista, Boses ni Bosita

Hindi nagdalawang-isip si Cong. Bosita na ipahayag ang kanyang matinding pagkadismaya. Sa kanyang pananalita, hindi niya itinago ang kanyang galit sa tila pagiging “matigas ang ulo” ng lokal na ehekutibo ng Maynila. Ayon kay Bosita, ang desisyon ng pamahalaang lungsod ay hindi lamang isang simpleng isyu ng hurisdiksyon; ito ay isang malinaw na paghamak sa utos ng mas mataas na ahensya at, mas mahalaga, isang pagtalikod sa kapakanan ng mga mamamayan na kanilang pinaglilingkuran.

“Hindi na ito tama! Ilang beses nang sinabihan ng DILG, pero bakit patuloy pa rin nilang ginagawa ang nagpapahirap sa tao?” maririnig na sigaw ni Bosita, na tila nagbibigay boses sa hinaing ng bawat motorista na nagbabayad ng buwis at naghahangad lamang ng katarungan at kaayusan sa kalsada. Ang punto ni Bosita ay simple ngunit makapangyarihan: ang DILG, bilang ahensyang nangangasiwa sa mga lokal na yunit ng pamahalaan, ay may kapangyarihang magbigay ng direktiba, lalo na kung ito ay may kinalaman sa pambansang polisiyang magpapadali sa buhay ng publiko. Ang pagbalewala rito ay isang seryosong paglabag na dapat papanagutan.

Ang pagpapatuloy ng kontrobersyal na ordinansa ay tila nagpapakita ng isang kultura ng pagwawalang-bahala sa mas malawak na scope ng pamamahala. Ang mga LGU (Local Government Units) ay dapat sumunod sa principle ng subsidiarity, kung saan sila ay may kalayaan sa kanilang nasasakupan, ngunit ito ay dapat balansehin ng paggalang sa mga pambansang direktiba na naglalayong protektahan ang general welfare ng mga mamamayan, lalo na ang mga commuter na dumadaan sa iba’t ibang lungsod. Ang ginagawa ng Maynila ay tila nagiging isang ehemplo ng kawalan ng koordinasyon na ang nagdurusa ay ang taumbayan.

Ang Pahirap sa Kalsada: Hindi Lamang Abuso, Kundi Pagsasamantala

Ang isyu ay umiikot sa mga traffic enforcers at ang kanilang pagpapatupad ng mga lokal na ordinansa na tila nagiging “pito para sa kita” kaysa “pito para sa kaligtasan.” Ayon sa mga sumusuporta kay Cong. Bosita at sa mga apektadong motorista, maraming enforcers ang gumagamit ng malalabong probisyon ng ordinansa upang magmulta at manghuli, na tila ang pangunahing layunin ay mangolekta ng revenue at hindi ang disiplinahin o turuan ang publiko.

Dito pumasok ang DILG, na naglabas ng direktiba upang harmonisahin ang mga lokal na traffic rules sa pambansang batas, at upang pigilan ang “abuso” at “sobrang pagpapahirap” sa mga motorista. Ang panawagan ng DILG ay malinaw: luwagan ang mahigpit at minsan ay hindi makatuwirang patakaran na nagiging sanhi ng matinding stress at pinansyal na pasakit sa mga driver.

Ngunit sa Maynila, tila bingi ang City Hall sa mga panawagang ito. Patuloy ang operasyon, patuloy ang mga panghuhuli, at patuloy ang pag-agos ng mga reklamo. Ang bawat multa ay hindi lamang nagpapabawas sa kinikita ng isang pamilya; ito ay sumisira sa kanilang araw, nagdudulot ng delay sa trabaho, at nagpapababa sa tiwala ng tao sa kanilang gobyerno. Ang mga motorista, lalo na ang mga rider na umaasa sa kanilang motorsiklo para sa kabuhayan, ay nakadarama na sila ay target at hindi partner sa pagpapatupad ng batas. Ang kanilang nararamdaman ay hindi lamang galit, kundi matinding frustration sa sistema na tila mas gusto pang pahirapan sila kaysa tulungan.

Ang kalakaran na ito ay naglalabas din ng mas malaking problema: ang accountability ng mga lokal na opisyal. Sa isang lungsod na kasing-laki at kasing-importante ng Maynila, ang bawat desisyon sa trapiko ay may domino effect sa ekonomiya at pamumuhay ng milyon-milyong tao. Kung ang desisyon ng local chief executive ay nagdadala ng perwisyo sa halip na ginhawa, may karapatan ang publiko, at ang mga kinatawan nila tulad ni Cong. Bosita, na magtanong at magdemanda ng pagbabago. Ang pagiging alkalde ay nangangahulugan ng pag-ako sa responsibilidad, at kasama rito ang pagpili sa pangkalahatang kapakanan kaysa sa sariling paninindigan.

Ang Pagtatanggol ng Lokal na Pamahalaan (Inferred) at ang Isyu ng Awtonomiya

Sa panig ni Mayor Honey Lacuna, bagamat walang direktang tugon na nabanggit sa ulat, ang pagpapatuloy ng patakaran ay nagpapahiwatig ng matibay na paniniwala sa legalidad at pangangailangan ng kanilang ordinansa. Maaaring iginigiit ng City Hall na ang kanilang lokal na batas ay mahalaga para sa kaayusan at kaligtasan sa mga siksikang kalsada ng Maynila. Maaari nilang ipagtanggol na ang kanilang patakaran ay batay sa police power ng LGU (Local Government Unit) upang pangalagaan ang kanilang nasasakupan, at na ang DILG ay lumalampas na sa hangganan ng kanilang kapangyarihan.

Ngunit ang tanong ay nananatili: ang pagpapatupad ba ay makatao at hindi labag sa mas mataas na utos? Kung ang isang pambansang ahensya ay naglabas na ng direktiba, ang pagbalewala ba rito ay isang matapang na pagpapakita ng awtonomiya o isang pag-iwas sa pananagutan sa mas malaking komunidad ng mga commuter? Ang batas ay malinaw na ang mga ordinansa ay dapat hindi sumasalungat sa mga pambansang batas. Ang spirit ng batas na pinagtatanggol ni Bosita ay ang Rule of Law na nagpapabor sa taumbayan, hindi sa institusyong nagpapatupad nito.

Ang tila pagwawalang-bahala sa direktiba ng DILG ay nagpapalabas ng isang malaking katanungan hinggil sa check and balance sa pagitan ng pambansa at lokal na pamahalaan. Kailan ba dapat mananaig ang lokal na awtonomiya, at kailan ba dapat sumunod sa oversight ng pambansang ahensya para sa pangkalahatang kapakanan? Para kay Bosita, ang sagot ay nasa pagtingin sa taumbayan. Kung ang patakaran ay nagpapahirap sa nakararami, ito ay mali at dapat itama, anuman ang pinagmulan nito. Hindi ito laban ng pulitika, kundi laban ng prinsipyo at serbisyo publiko. Ang pagtindig ni Bosita ay isang paalala na ang tunay na lakas ng isang mambabatas ay ang kanyang kakayahang makinig at ipaglaban ang mga ordinaryong mamamayan na walang boses.

Ang Hamon sa DILG at ang Kinabukasan ng Kaayusan

Dahil sa tindi ng sitwasyon, ang banat ni Cong. Bosita ay hindi lamang isang personal na pag-atake kay Mayor Lacuna, kundi isang hamon sa DILG. Tinatawag niya ang pansin ng ahensya na umaksyon, na ipakita ang kanilang ngipin, at ipatupad ang sarili nilang direktiba. Kung hindi magagawang sundin ng mga LGU ang DILG, anong halaga pa ng kanilang mga memorandum at utos? Ang panawagan kay DILG Secretary ay hindi na lamang isang suggestion, kundi isang hiyaw para sa aksyon. Kinakailangan ng DILG na mag-imbestiga at magbigay ng solusyon bago pa tuluyang masira ang tiwala ng publiko sa sistema ng pamamahala.

Ang mga motorista ay hindi humihingi ng pabor; sila ay humihingi ng pantay na pagpapatupad ng batas at pagrespeto sa kanilang karapatan. Ang kanilang pang-araw-araw na buhay ay nakasalalay sa paglalakbay, at ang bawat barya na nawawala sa multa ay direktang nakakaapekto sa kanilang pamilya. Ang isyu ay lumampas na sa simpleng traffic violation. Ito ay naging isyu na ng socio-economic justice at ang pagiging sensitibo ng gobyerno sa hirap ng kanilang mamamayan. Ang bawat oras na nasasayang sa trapiko at bawat pisong napupunta sa hindi makatarungang multa ay katumbas ng nawalang oras sa pamilya at nawalang pagkakataon sa pag-unlad.

Kailangang maging transparent ang Maynila. Kailangang ipaliwanag kung bakit hindi nila masunod ang DILG. Kung may matibay silang basehan, kailangang ilatag nila ito sa publiko nang may kalinawan at hindi sa pamamagitan ng patuloy na panghuhuli at pananahimik. Ang katahimikan ay nagpapatunay lamang sa paratang ng pagsuway at pagsasamantala. Ang kailangan ng Maynila ay hindi isang traffic management na nagpaparusa, kundi isang sistema na nagpapabilis ng daloy ng trapiko at nagpapatupad ng batas nang may puso at pag-unawa.

Sa huli, ang laban ni Cong. Bosita ay laban ng ordinaryong Pilipino. Ang kanyang mga salita ay isang paalala sa lahat ng opisyal ng gobyerno—mula sa pinakamataas hanggang sa pinakamababa—na ang kanilang kapangyarihan ay nagmumula sa taumbayan, at ang kanilang pangunahing tungkulin ay maglingkod, hindi magpahirap. Ang oras ay dumating na para mag-desisyon si Mayor Lacuna: paninindigan ba ang lokal na awtonomiya na nagpapahirap, o yayakapin ang direktiba na magpapagaan sa buhay ng mga motorista? Ang matinding pahirap sa kalsada ay naghihintay ng mabilis at makataong aksyon.

Ang kwentong ito ay hindi pa tapos. Patuloy na susubaybayan ng publiko ang bawat galaw, at ang bawat desisyon ay magiging batayan ng kanilang tiwala sa pamahalaan. Sa gitna ng labanang ito, ang pinakamalaking biktima ay ang mga motorista, na umaasa na sana, sa dulo ng lahat ng ito, ay may mananaig na katarungan at kaayusan. Ang panawagan ay malinaw: Itigil na ang pahirap! Sundin ang batas, unahin ang kapakanan ng mamamayan. Ang pag-asa ay nasa kamay ng mga namumuno na dapat ay una at huling titingin sa kaligayahan at kaginhawaan ng kanilang pinaglilingkuran

Full video: