Batas o Dinuguan? Ang Nakakakilabot na Salaysay ni Warden Padilla: Utos sa Pagpatay sa 3 Chinese Drug Lord, Direkta Nang Itinuro Kay dating Pangulong Duterte

Sa gitna ng isang mainit at emosyonal na pagdinig sa Kongreso, unti-unting nabuksan ang isang “kahon ng Pandora” na naglalantad ng sistemiko at matinding pag-abuso sa kapangyarihan na umugat sa pinakamataas na antas ng pamahalaan. Ang dating hepe ng Davao Penal Colony (Dapecol) na si Colonel Celso Padilla, na nasa gilid na ng kanyang pagreretiro, ay biglang naging sentro ng isang pambansang eskandalo nang lumabas ang kanyang binagong testimonya.

Hindi ito ordinaryong kuwento ng katiwalian sa loob ng piitan; isa itong salaysay ng takot, pagbabanta, at isang utos na diumano’y nagmula sa dating Pangulo—si Rodrigo Roa Duterte—na nauwi sa karumal-dumal na pagpatay ng tatlong high-profile Chinese drug lord noong 2016. Ang serye ng mga pangyayari, mula sa iregular na paglilipat ng mga bilanggo hanggang sa nakakakilabot na pagpatay sa loob ng bilangguan, ay nagpapakita ng isang madilim na ugnayan sa pagitan ng pulitika, pagpapatupad ng batas, at isang mapanganib na “sistema” na tila gumagala sa ibabaw ng batas.

Ang Pagtatago at ang Presyo ng Katotohanan

Nagsimula ang pagtatanong sa Warden Padilla sa isyu ng kanyang kredibilidad. Sa mga unang pagdinig, mariin niyang itinanggi na personal siyang kilala ni Duterte, na noon ay Mayor pa lamang ng Davao. Ngunit sa ilalim ng sunud-sunod at matalas na tanong ng mga mambabatas, napilitan si Padilla na bawiin ang kanyang naunang pahayag. Ayon sa mga Kongresista, may hawak silang ebidensiya ng mga litrato na nagpapakita kina Padilla at Duterte na magkasama, na nagbigay ng duda sa integridad ng kanyang affidavit.

Ito ang dahilan kung bakit binago ni Padilla ang kanyang salaysay. Sa kanyang bago at mas detalyadong affidavit noong Setyembre 2024, inamin niya ang naunang pagsisinungaling dahil sa matinding “personal safety” at takot. Ang pagbabagong ito ay lalong nagbigay-diin sa lalim ng kanyang pangamba, dahil hindi biro ang umatras sa isang sinumpaang pahayag—isang pagkilos na, ayon sa batas, ay “generally look upon with disfavor.” Gayunpaman, ang pagbabago niya ng isip ay naglantad ng isang mas malaking kuwento: ang “intense pressure” na kanyang dinanas, at ang banta na nagpahina sa kanyang loob.

Ang Banta Mula sa Mataas na Lugar

Ang pinaka-emosyonal at nakakakilabot na bahagi ng testimonya ni Padilla ay ang paglahad niya sa modus operandi ng operasyon. Ayon sa kanya, bago pa man maganap ang pagpatay, nakatanggap siya ng isang serye ng tawag mula kay CIDG Officer Rina Garma, isang opisyal na diumano’y malapit sa dating Pangulo at kalauna’y naitalaga sa Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO).

Sa isang pahayag na nagdulot ng malalim na katahimikan sa bulwagan ng Kongreso, inilahad ni Padilla ang banta mula kay Garma: “May mga tao kami diyan nagagawa at huwag mong questionin and whether you like it or not we will operate and do not interfere. Baka madamay ang pamilya mo.”

Ang salitang “madamay ang pamilya mo” ay naging “emotional hook” na nagpaliwanag sa desisyon ni Padilla na kumapit sa kasinungalingan at katahimikan sa loob ng maraming taon. Sa pag-amin ni Padilla, natakot siya dahil alam niya sa kanyang sarili na may naganap nang katulad na operasyon sa Leyte, na nagpapatunay na ang banta ni Garma ay hindi lamang salita, kundi isang seryosong babala na may basehan sa aktuwal na pangyayari [01:31:53]. Ang banta ay hindi lamang tungkol sa paggawa ng trabaho, kundi sa pagpapahintulot ng isang patayan.

Inamin ni Padilla na sa kanyang pagkakaintindi, ang tatlong Chinese national — Kintin Wong, Meng Pin, at Lian Yan (o si Jackson Lee at Peter Wong) — ang target ng operasyon. Ang tatlong ito, na suspected drug lords pa lamang at wala pang final conviction [05:45], ay inilipat sa Dapecol sa isang highly irregular na paraan. Nag-object pa si Padilla sa paglilipat dahil wala silang pasilidad para sa mga high-profile inmates. Sa kanyang palagay, ang dahilan ng paglilipat ay dahil mas kontrolado ng mga nag-utos ang Dapecol, at mas kontrolado nila si Padilla.

Ang Utos Mula sa Itaas: “Job Well Done”

Sa patuloy na paghahanap ng mga mambabatas sa pinagmulan ng operasyon, naituro ang dating Pangulo. Nakinig ang buong komite sa pagtatanong ni Congressman Benny Abante, na nagtanong kay Padilla kung ang intense pressure ay nag-ugat sa sinabi ni Garma o dahil alam ni Padilla na “merong mas malaking tao behind what Chief Garma said” [03:51:39].

Ang sagot ni Padilla ay naging mitsa ng pambansang pagkakagulo: “Marahil ganon your honor kasi naging Mayor si President Duterte… Hawak po si Chief Garma ng mas mataas at ang mas mataas niyan ay ang dating pangulo, tama ho ba ako? Yes Sir honor” [03:59:05].

Ang pag-amin na ito ay lalong pinatindi ng testimonya ng preso na si Leopoldo Tan, isa sa diumano’y ginamit upang patayin ang tatlong Chinese, kasama ni Mr. Magdadaro. Ayon sa sinumpaang salaysay ni Tan, nasaksihan niya ang isang tawag sa telepono ni Superintendent Padilla matapos ang insidente.

Ang diumano’y caller ay nagbigay ng bating, “Congrats superintendent Padilla, job well done pero grabe ‘yung ginawa mo, ginawa mong dinuguan.”

Ayon kay Tan, “Alam ko na ang kausap ni superintendent Padilla ay si Presidente Duterte dahil familiar ko ang boses niya.” [04:20:00] Ang pagbating “ginawa mong dinuguan” ay naging simbolo ng karahasan at kalupitan ng operasyon. Bagama’t hindi pa ito fully confirmed ni Padilla sa public hearing (humingi siya ng executive session upang magbigay ng mas sensitive na detalye), ang salaysay ni Tan ay nagbigay ng direktang ugnayan sa pagitan ng utos, ng pagpatay, at ng pinakamataas na pinuno ng bansa noong mga panahong iyon.

Ang Hiyaw ng Hustisya sa Gitna ng Pangamba

Sa pagtatapos ng pagdinig, nagmistulang plea ang mga pahayag ni Padilla para sa isang executive session. Humingi siya ng pribadong pagpupulong upang ibunyag ang lahat ng detalye, kasama na ang mga pangalan ng iba pang opisyal na sangkot, ang mga naging ugnayan ng mga pinatay na Chinese sa iba pang opisyal sa piitan (tulad ni Deputy Superintendent Quinto at Dr. Derla), at ang totoong rason sa likod ng operasyon [03:00:07]. Ang kanyang patuloy na pagdadamdam sa kaligtasan ng kanyang pamilya sa Davao ay nagpapatunay lamang na ang kanyang sinasabing conspiracy ay hindi kathang-isip.

Kinilala rin ng mga mambabatas, lalo na nina Congressman Paduano at Senior Deputy Speaker Gonzalez, ang peligro ng kanyang sitwasyon, na tinawag si Padilla na “most less corrupt” sa Dapecol, ngunit biktima ng pressure [03:29:21]. Ang pag-amin ni Padilla na alam niya ang plano ng pagpatay ngunit “naunahan” [02:37:06] siya ng mga pangyayari ay lalong nagpabigat sa kanyang responsibilidad bilang isang hepe ng piitan.

Hindi matatawaran ang tapang ni Padilla na magsalita sa wakas, kahit pa nakataya ang kanyang buhay at ang buhay ng kanyang pamilya. Ang paglalahad ng mga pangyayaring ito ay nagbukas ng isang malaking katanungan sa publiko: Gaano kalaki ang kakayahan ng mga nasa kapangyarihan na baluktutin at gamitin ang sistema ng hustisya para sa sariling interes? Ang kaso ng tatlong Chinese drug lord sa Dapecol ay hindi lamang isang istorya ng krimen; ito ay isang testamento sa matinding labanan sa pagitan ng batas at ng dinuguan na operasyon na tila naging patakaran sa ilang bahagi ng pamahalaan.

Ang inaasahang executive session ay magsisilbing huling pagkakataon upang tuluyang makalas ni Padilla ang mga tanikala ng takot at ilantad ang buong katotohanan. Ngunit, ang tanong na nakaukit sa isipan ng bawat Pilipino ay: Kailan pa magiging ligtas ang mga mamamayan at mga opisyal na naghahanap ng katotohanan, kung ang banta ay nagmumula sa mga dapat sanang tagapagtaguyod ng hustisya? Ang puzzle ay buo na, at ang susunod na kabanata ay tiyak na magpapabago sa kasaysayan ng bansa

Full video: