MILYONG-MILYONG KOTONG SA FDA, BINULGAR NI TULFO! Maliit na Negosyo, Nabaon sa Utang Dahil sa Korapsyon sa Pag-apruba ng Gamot

Ni: <Pangalan ng Content Editor>

Sa isang mabilis at emosyonal na pagdinig sa Senado, umalingawngaw ang mga seryosong akusasyon na nagpapakita ng matinding korapsyon at anomalya sa Food and Drug Administration (FDA)—ang ahensyang may tungkuling protektahan ang kalusugan ng bansa. Walang takot na binulgar ni Senador Raffy Tulfo ang di-umano’y ‘sistema’ ng suhulan na naglalayong makapiga ng milyun-milyong piso mula sa mga kumpanya, maliit man o malaki, kapalit ng mabilisang pag-apruba sa mga produkto. Ang nakakagulat na pagbubunyag na ito ay naglalantad sa madilim na mukha ng burukrasya, kung saan ang matinding red tape ay ginagawang instrumento upang pahirapan, palugihin, at tuluyang patayin ang mga negosyong bumubuhay sa ekonomiya.

Direktang hinarap ni Senador Tulfo si Dr. Samuel Zacate, ang bagong Director General (DG) ng FDA, at mariing iginiit na tadtad ng katiwalian ang ahensya. Hindi ito simpleng usapin ng mabagal na serbisyo; ito ay isang organisadong pangingikil na tinatawag na “kotong,” na ayon sa senador ay umaabot sa hindi kapani-paniwalang P5 milyon hanggang P20 milyon kada produkto para lamang mapabilis ang proseso ng Certificate of Product Registration (CPR).

Ang Matinding Kalbaryo ng Pag-apruba: Mula Tatlong Taon Hanggang sa Pagkabaon sa Utang

Ang ugat ng problemang ito ay matatagpuan sa sobrang haba at halos walang katapusang proseso para sa pagkuha ng CPR at pag-renew nito. Ayon sa mga reklamo na nakarating kay Senador Tulfo, ang paghihintay para sa rehistrasyon ng isang produkto ay umaabot ng hanggang tatlong (3) taon, at sa ilang kaso pa nga ay limang (5) taon. Ang napakahabang pag-antala na ito ay nagsisilbing perpektong oportunidad para sa katiwalian.

“Dito po kasi nagiging open to corruption itong sobrang haba ng pag-aantay,” pagdidiin ni Senador Tulfo [02:37].

Ang presyo para hindi na maghintay ng tatlo o limang taon? Ang bayad na milyon-milyon. Ang mga maliliit na kumpanya ang labis na naapektuhan. Mayroong nagreklamo na nalugi ng P10 milyon, at mayroon pa ngang umabot sa P50 milyon [00:00]. Ang mas masakit, may isang maliit na kumpanya ang napilitang magsara dahil sa panghihingi ng “kotong” para lamang mapabilis ang kanilang proseso [00:08]. Sa ganitong sistema, ang maliit ay walang kalaban-laban sa mga tiwali.

Mismong si Dr. Zacate ay napailing, ngunit inamin niya na may problema sa Center for Drugs. “I must admit po, ah sa center for drugs… Minsan nga naniniwala po ako kasi with regard sa backlog, nakikita ko din po iyan, masyadong madami,” pag-amin ng DG [03:29]. Bagama’t iginiit niyang hindi niya kukunsintihin ang korapsyon, ang pagkilala sa backlog ay sapat na patunay na ang matagal na paghihintay ay isang katotohanan na nagiging prelude sa pangingikil.

Ang ‘Pull-out Trap’: Pera ang Lunas sa Areglo

Isa pang kasuklam-suklam na anomalya ang isiniwalat ni Senador Tulfo—ang patakaran sa mandatory pull-out ng mga produkto na hindi pa expired ngunit naabutan ng expiration ng kanilang CPR o renewal.

Halimbawa, kung ang CPR ay due to expire sa Enero 1, 2023, pagsapit ng Enero 21, 2023, lahat ng produktong nasa shelves at ginawa bago ang Enero 1 ay kailangang i-pull out at sirain [15:11]. Hindi raw ito nagko-make sense dahil hindi pa naman expired ang mismong produkto. Ang nakapagtataka ay kung magre-request ang kumpanya ng provisional extension, 9.5 sa 10 ang nire-reject [15:53].

Pero may ‘paraan’ daw para hindi mangyari ito: “kailangan magbigay. Depende po sa number of products na nasa shelves, ibibilang po ‘yan and then magbilangan at magkakaroon po ng aregluhan in the sum of may of even millions,” paglalahad ni Tulfo [16:17].

Sa madaling salita, ang patakaran sa pull-out ay nagiging leverage para pilitin ang mga kumpanya na magbayad ng areglo upang hindi mapunta sa wala ang kanilang puhunan. Sinasabi ni Tulfo na ang pagkalugi ng isang kumpanya dahil dito ay aabot sa daan-daang libo, o maging milyon-milyon pa [17:34].

Ang Lihim na Digmaan ng Gamot: Ang Toxicity Report Delay

Hindi pa rito nagtatapos ang serye ng anomalya. Tinalakay din ni Tulfo ang matagal na paglabas ng toxicity report, na isa ring prerequisite para sa CPR [19:49]. Ang ulat na ito ay kinukuha sa mga independent laboratory at tumatagal ng isa hanggang dalawang taon. Idagdag pa ito sa 3-taong pag-antala sa CPR, at aabot sa limang taon ang paghihintay. Resulta? “Na-bankrupt na po itong maliliit na kumpanya,” pagbubulgar ni Tulfo [20:19].

Ang mas matindi, iginiit ng senador na ang matagal na pag-antala ay ginagamit ng mga tiwali sa FDA upang paboran ang mga malalaking kumpanya na gustong patayin ang kanilang maliliit na kakompetensya [20:28]. Ang maliliit na kumpanya na nag-aalok ng mas murang quality priced medicine ang biktima. Ang delay ay nagdudulot ng leverage sa mga tiwaling kawani para manghingi ng pera, aniya, “The more delay, the more money can be ask from the manufacturer. Graph free din po ang FDA,” [25:07].

Dahil ang toxicity test ay galing sa labas, ipinaliwanag ni Dr. Zacate na wala silang capacity para dito [23:09], ngunit sinabi niya na maaari nilang tawagan ang atensyon ng organization of laboratories at bawiin ang accreditation ng mga laboratoryong sangkot sa pagpapahamak sa maliliit na negosyo.

Ang DG at ang Hamon ng Paglilinis

Si Dr. Samuel Zacate, na tatlong buwan pa lamang sa posisyon [27:18], ay kinilala ang problema. Inamin niyang “medyo hilaw pa po yung aking sistema” [22:12] at 30% pa lamang ng ahensya ang automated. Subalit, hindi siya umurong sa harap ng mga akusasyon.

“I have to be honest ah, may mga naririnig po talaga ako ah, but the problem is I do not have leads,” paglilinaw ni DG Zacate [12:28]. Ikinuwento niya na ang kanyang prayoridad ay ang digitalization at streamlining ng proseso.

Nagbigay siya ng konkretong commitment:

Zero Backlog: Inatasan na niya ang kanyang direktor na magkaroon ng zero backlog pagdating ng Hunyo 2023 [05:13].

SALN Challenge: Tinanggap niya ang hamon ni Senador Tulfo na boluntaryong ilabas ang kanyang Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth (SALN) taun-taon, kasama ang lahat ng kanyang kasamahan sa FDA [01:30].

Reorganisasyon: Plano niyang ireorganisa ang FDA dahil ang kasalukuyang organizational structure ay hindi na umaangkop sa innovation ng agham [07:06].

Ang bawat pangako ay nagpapakita ng pagnanais na linisin ang ahensya, ngunit ang mga problema ay malalim at nakaugat.

Ang Batas na Nilalabag: Ease of Doing Business Law

Binigyan-diin ni Senador Tulfo na ang matagal na paghihintay ay isang paglabag sa Ease of Doing Business Law. Ayon sa batas na ito, ang mga transaksyon sa national government agencies ay dapat lamang umabot sa dalawampung (20) working days, at extendable lamang sa karagdagang 20 working days [10:29].

“Hindi po pwede yung six months, hindi po pwede yung 1 year. It has to be 20 working days, extendable to another 20 working days. After that, you will be in violation of the law,” mariing paliwanag ni Tulfo [10:59].

Ang katotohanang ang FDA ay isa sa mga top three agencies na may pinakamaraming reklamo bago pa naipasa ang batas na ito ay malinaw na nagpapatunay na ang problema ay hindi bago [10:05].

Sa huli, nagbigay si Senador Tulfo ng babala kay DG Zacate: “Do a good job, I’ll support you. Do a bad job, I’ll be a monkey in your back,” [27:51] pagtitiyak na hindi niya titigilan ang pagbabantay sa ahensya hangga’t hindi tuluyang nalilinis ang mga tiwali at nawawala ang kotong na sumisira sa industriya at sa serbisyo-publiko. Ang laban para sa isang malinis at mabilis na FDA ay nagsisimula pa lamang, at ang publiko ang pinakamahalagang hukom at tagabantay sa bawat kilos ng ahensya

Full video: