Eskandalong P612.5 Milyong Confidential Funds: Bakit Posibleng Mahaharap si VP Sara Duterte sa Plunder, Perjury, at Bribery

Sa isang sunod-sunod na pagdinig na pumukaw sa atensiyon ng buong bansa, iniladlad ng House Committee on Good Government and Public Accountability ang tila “Pandora’s Box” ng mga anomalyang nakapalibot sa paggamit ng P612.5 Milyong Confidential Funds (CF) ng Office of the Vice President (OVP) at Department of Education (DepEd) sa ilalim ng pamumuno ni Bise Presidente Sara Duterte.

Ang imbestigasyon, na ginawa ‘in aid of legislation,’ ay hindi lamang naglalayong amyendahan ang mga batas at patakaran sa paggasta ng mga sensitibong pondo, kundi nagbunyag din ng sunod-sunod na posibleng paglabag sa batas na ngayon ay naglalagay sa ilang opisyal, kasama na ang Bise Presidente, sa matinding ligal na sitwasyon. Ayon sa mga kongresista na sina Attorney Jerville Jinky Luistro, Jil Bongalon, at Johnny Pimentel, ang mga nakalap na ebidensya ay sapat upang maharap ang mga indibidwal na sangkot sa mga kasong Plunder, Malversation, Falsification, Bribery, at Perjury.

Ang Pinagmulan ng Anomaliya: P612.5 Milyong Naglaho

Ang sentro ng isyu ay ang hindi pa nasasaksihang alokasyon ng malaking halaga ng CF: P500 Milyon para sa OVP at P112.5 Milyon naman para sa DepEd. Ang kabuuang P612.5 Milyon ay lagpas-lagpas sa P50 Milyong threshold na itinakda ng batas para sa krimen ng Pandarambong (Plunder).

Para sa mga mambabatas, ang halagang ito ay kumakatawan sa isang malaking pagtataksil sa tiwala ng publiko. Emosyonal na iginiit ni Congresswoman Luistro: “Mahigit kaha-bilyong piso, ilang classrooms ang sana’y napagawa? Ilang libro at laptops ang nabili? Ilang feeding program ang maaaaring naisagawa? Ang ating mga guro nagtitiis sa kakulangan ng resources. Sila ang pinagkaitan ng mahigit kaha-bilyong piso.” [07:03]-[07:41] Ang paggamit ng pondo sa maling paraan ay hindi lamang usapin ng pera, kundi pagtalikod sa obligasyon ng gobyerno sa mga mamamayan.

Ang Pagkakasala ng Pandarambong (Plunder): Lampas sa Limitasyon

Isa sa pinakamabigat na kasong nakikita ng mga mambabatas ay ang Plunder (Section 2, Republic Act 7080). Ang krimeng ito ay nagaganap kapag ang isang opisyal ay “amasses, accumulates, or acquires ill-gotten wealth through a combination or series of overt or criminal acts” na may kabuuang halaga na hindi bababa sa P50 Milyon. [30:50]-[31:33]

Sa kaso ng CF, ang pinagsama-samang P612.5 Milyon ay malinaw na lumampas sa limitasyong ito. Ang mga tseke, ayon sa pagdinig, ay pinangalanan kina Special Disbursing Officer (SDO) Gina Acosta (OVP) at Edward Fajarda (DepEd). Ang nakababahala, wala umanong maipakitang sapat at tunay na ebidensya ang mga opisyal kung saan eksaktong napunta ang pondo. Sa halip, ang tanging mapatunayan lamang ay ang sunod-sunod na ‘anomalya’ sa mga dokumento na ginamit upang likidahin ang pondo. [33:38]-[34:44]

Kung mapapatunayan ang koneksiyon ng mga “overt criminal acts” (gaya ng Falsification at Bribery) sa pagkuha ng ill-gotten wealth na aabot sa P612.5 Milyon, ang parusa para sa plunder ay maaaring humantong sa reclusion perpetua at perpetual absolute disqualification mula sa paghawak ng posisyon sa gobyerno. [31:46]-[32:22]

Ang Perjury: Pagsisinungaling sa Ilalim ng Panunumpa

Ang dalawang SDO, sina Miss Gina Acosta ng OVP at Mr. Edward Fajarda ng DepEd, ay sentro ng isyu ng Perjury (pagsisinungaling sa ilalim ng panunumpa).

Sa pagdinig, kapwa inamin nina Acosta at Fajarda na ang ginawa lang nila sa bilyon-bilyong pondo ay ibinigay ito sa “security officers” ng Bise Presidente, at wala silang kaalaman kung saan ito eksaktong ginamit o saan napunta. [18:13]-[19:11], [34:21]-[34:44], [45:47]-[46:05]

Gayunpaman, binigyang-diin ni Congresswoman Luistro na ang mga opisyales na ito ay lumagda at nag-sertipika (na may notarisasyon) na ang mga paggasta ay “necessary and utilized for legal purposes” at “were incurred in connection with the agency’s intelligence and/or confidential operations and activities.” [15:10]-[15:22] Ang sertipikasyong ito, na ginawa sa harap ng isang notary public, ay itinuturing na “written statement made under oath,” at ang pagiging kontra nito sa kanilang testimonya sa Kongreso ay nagpapatunay ng sinadyang pagdeklara ng kasinungalingan o Perjury. [14:11]-[14:49] Nakababahala, paulit-ulit itong ginawa: apat na beses ni Acosta at tatlong beses ni Fajarda. [19:49]-[20:01]

Bribery at Corruption: Mga Puting Sobre at P25,000

Hindi lang ang mga SDO ang sentro ng mga paglabag. Ang mga testimonya ng mga key official ng DepEd ay nagbunyag ng malinaw na kaso ng Bribery at Corruption of Public Officers.

Isinalaysay ng dating Head of Procurement ng DepEd, si Gloria Mercado, kung paano siya tumanggap ng siyam (9) na puting sobre na may laman na P25,000 bawat isa, sa loob ng siyam na buwan. Ang mga envelope ay ibinigay ni Sunshine Fajarda (executive ng OVP at asawa ni SDO Edward Fajarda) at sinabing galing ito mismo kay Bise Presidente Duterte. [02:49]-[03:18], [24:10]-[24:44]

Kinumpirma rin ng DepEd officials na sina Chairman Resty Osias (Bids and Awards Committee) at Chief Accountant Rona Catalan na tumanggap din sila ng magkaparehong mga sobre na may magkaparehong halaga, sa magkaparehong panahon. [25:41]-[27:05] Ang tatlong opisyales na ito ay kritikal sa proseso ng procurement at paghawak ng pondo ng DepEd.

Ayon sa Kongreso, ang pagbibigay ng pera, regalo, o favor sa isang pampublikong opisyal, lalo na sa mga may kritikal na papel sa procurement, ay hindi maituturing na “generous heart” kundi isang malinaw na pagtatangka na impluwensyahan ang kanilang desisyon, na siyang tinatawag na Bribery para sa tumanggap at Corruption of Public Officers para sa nagbigay. [25:08]-[25:31], [03:45]-[04:08]

Falsification at Technical Malversation: Ang Pekeng “Mary Grace Piatos”

Ang mga dokumento mismo ay nagbigay ng matinding ebidensya ng Falsification.

Non-existent Beneficiaries: Ang pangalang Mary Grace Piatos at Cocoy Villamin ay lumitaw sa mga Acknowledgement Receipts (ARs) na ginamit sa liquidation ng pondo. Ngunit, ayon sa imbestigasyon, ang mga pangalang ito ay hindi nakita sa database ng Philippine Statistics Authority (PSA). [01:25]-[01:49], [01:13:24]-[01:13:55] Malinaw na ito ay paggawa ng dokumento upang palabasin na “may mga taong sumali” o nakinabang sa paggasta ng pondo, kahit ang mga ito ay hindi naman umiiral—isang malinaw na anyo ng Falsification sa ilalim ng Revised Penal Code. [01:12:47]-[01:13:12]
Copy-Paste Signatures at Wrong Dates: Nakita rin ang mga ARs na may parehong sulat-kamay at pirma (kahit magkaiba ang pangalan ng lumagda), at mga Acknowledgement Receipt na may petsang bago pa man na-release ang pondo, patunay na ang mga dokumento ay hindi tunay at gawa-gawa lamang upang itago ang totoong paggamit ng pondo. [48:20]-[51:18], [01:12]-[01:25]

Bukod pa rito, ang Komisyon sa Audit (COA) mismo ang naglabas ng Notice of Disallowance dahil sa paggasta ng CF para sa mga bagay na hindi naman classified bilang confidential expenses (gaya ng mga lamesa, printer, at desktop computer). [01:06:09]-[01:07:31] Kahit pa public purpose ang pinaggamitan, ang paggamit ng pondo sa ibang bagay na hindi itinalaga para dito ay nagpapatunay ng Technical Malversation.

Ang Panawagan para sa Pananagutan

Ang buong serye ng pagdinig ay nagtapos sa isang mariin na panawagan para sa pananagutan. Ang mga mambabatas, sa pangunguna nina Luistro, Bongalon, at Pimentel, ay nagpahayag na ang kanilang trabaho ay hindi na lamang ‘in aid of legislation,’ kundi naging paglalabas ng katotohanan na dapat harapin ng mga other agencies ng gobyerno na may kakayahang magsampa ng kaso. [37:09]-[37:35]

Samantala, muling hindi dumalo si Bise Presidente Duterte sa naka-iskedyul na pagharap sa National Bureau of Investigation (NBI) para sa hiwalay na imbestigasyon—isang aksyon na ginawa niya sa payo umano ng kanyang mga abogado. [08:18]-[08:44]

Ang kasalukuyang sitwasyon ay nagpapatunay sa lumang kasabihan na binanggit ni Congresswoman Luistro: “The world is a dangerous place, not because of those who do Evil, but because of those who look on and do nothing.” [08:11]-[08:18] Ang pag-iwas at pananahimik sa harap ng P612.5 Milyong eskandalo ay hindi na opsyon. Ang taumbayan ay naghihintay, at ang katotohanan ay patuloy na naglalantad. Tanging ang malalim at walang kinikilingang imbestigasyon ang makapagsasabi kung sino ang hub, ang sentro, at ang tunay na nakinabang sa di-umano’y “well conspiracy” na nagdulot ng pandarambong sa kaban ng bayan. [38:08]-[38:48]

Full video: