ANG RESBAK AT ANG BAWAT: Mayor Guo Umatras at Nagtago; Senador Gatchalian, Tinakot ng Kamatayan sa Gitna ng Tumitinding POGO War!

Sa gitna ng isa sa pinakamainit at pinakamapanganib na imbestigasyon sa kasaysayan ng Pilipinas, lalong tumitindi ang paghaharap ng Senado at ng mga indibidwal na konektado sa Philippine Offshore Gaming Operators (POGO). Ang kontrobersiya na nagsimula sa isang di-kilalang alkalde ay ngayon, unti-unti nang nagiging isang war zone kung saan hindi lang reputasyon ang nakataya, kundi maging ang buhay ng mga mambabatas.

Sa isang serye ng nakakagimbal na pagbubunyag, matapos magtago si suspendido Bamban, Tarlac Mayor Alice Guo—na inisyuhan na ng arrest warrant—isa sa mga pangunahing nag-iimbestiga, si Senador Sherwin Gatchalian, ang hayagang nagbunyag na siya ay nakakatanggap ng banta sa kanyang buhay [06:01], kabilang na ang balita tungkol sa isang posibleng pabuya o bounty na inilaan para sa kanya at iba pang mga kasamahan. Hindi ito simpleng banta; sangkot umano rito ang mga triads at organisadong sindikato na siyang nagpapatakbo sa POGO. Ang nakakatakot na pangyayaring ito ay nagpapatunay lamang sa isang katotohanan: ang isyu ng POGO ay matagal nang lumampas sa usapin ng ekonomiya at ngayon ay isang malaking banta na sa pambansang seguridad at integridad.

Ang Pagdepensa ni Guo sa Lilim ng Pagkakatago

Bago pa man siya tuluyang magtago—at habang patuloy siyang pinaghahanap ng batas—ipinahayag ni Mayor Alice Guo ang kanyang saloobin sa isang mahabang Facebook post [00:40], kung saan tila inalmahan niya ang umano’y pagtutok at pagdidiin sa kanyang pangalan nina Senador Gatchalian at Senador Risa Hontiveros. Iginiit ni Guo na tila ginagamit lamang siya para sa political ambitions ng ilan, isang depensang agad namang sinagot ng mga mambabatas.

Para kay Senador Hontiveros, ang isyu ay hindi tungkol sa pag-target kay Guo [04:36] kundi sa “paulit-ulit na pagsisinungaling” ng alkalde [04:40]. Mula sa kanyang koneksyon sa POGO hanggang sa pagkatao niya—ang pagkukwento niya na siya ay lumaki sa isang farm—lahat ay sinungaling umano.

Ang pagtatago ni Guo ay nagpapalawak lamang ng duda ng publiko. Ang Bureau of Immigration (BI) ay nagkumpirma na si Guo ay pinaniniwalaang nasa loob pa rin ng bansa [12:03]. Gayunpaman, ang kanyang mga magulang, sina Jian Zhong Guo at Lin Wen Yi, ay umalis na sa Pilipinas matapos ang unang pagdinig [12:10], isang kilos na nagpapalabas ng matinding senyales ng pag-iwas sa pagtatanong. Ang pagiging mailap ni Guo ay nagdudulot ng katanungan: bakit tatakasan ang paghahanap ng katotohanan kung walang maitatago?

Ang Banta ng Triads at ang Presyo ng Katotohanan

Ang pinakamatinding pagbubunyag ay nagmula kay Senador Gatchalian. Ang pag-iimbestiga sa POGO ay naghatid ng matinding backlash mula sa mga taong nasa likod nito, na siyang nagdulot ng mga banta sa buhay [06:01]. Ayon sa Senador, ang mga individuals na nasa likod ng POGO ay hindi simpleng lokal na kriminal [13:35]; ang mga ito ay mga triad, organisadong sindikato mula sa ibang bansa na well-entrenched o nakabaon na sa ating bansa.

Ang banta na ito ay nagpapakita kung gaano kalaki ang taya sa laban na ito. Ang pagkawala ng dalawang malalaking investment ng sindikato, lalo na sa Bamban, ay nagdulot ng galit at pagkalugi sa kanilang hanay, kaya hindi malayong may gumanti [37:30]. Kaya naman, mariing iginiit ng Senador na hindi dapat bigyan ng anumang privilege tulad ng paggamit ng gadgets ang sinumang ikukulong dahil sa isyu ng POGO [13:18]. Ang pagpapahintulot nito ay magiging lubhang mapanganib, dahil magiging daan lamang ito upang makipag-ugnayan sila sa kanilang mga kasamahang organized criminal syndicates [13:58].

Ang takot na ito ay nagpapakita rin ng matinding pangangailangan na kumilos ang PNP at NBI. Ang paghahanap kay Guo ay hindi lamang isang simpleng pagtugis sa isang nagtatagong alkalde, kundi isang operasyon laban sa isang organisadong sindikato na may kakayahang manakot at magpatupad ng karahasan.

Ang Pambansang Kahihiyan: Ang POGO at ang Money Laundering Hub

Ang pangunahing punto ng imbestigasyon ay ang POGO mismo—ang pagiging gateway nito para sa mga kriminal na sindikato [20:54].

Para sa mga nagtatanggol sa POGO, ang pangunahing argumento ay ang kontribusyon nito sa kaban ng bayan. Ngunit mariin itong binara ni Senador Gatchalian, base sa pahayag ng mga economic managers ng bansa [14:43]. Ibinunyag ng Department of Finance (DOF) na hindi sila sumusuporta sa patuloy na operasyon ng POGO [14:55]. Ganito rin ang pananaw ng National Economic and Development Authority (NEDA).

Ayon sa datos [30:14], ang direktang kita ng gobyerno mula sa POGO ay umaabot lamang sa tinatayang P15 bilyon, na binubuo ng P10 bilyon mula sa BIR at P5 bilyon mula sa PAGCOR. Ngunit ang P15 bilyon na ito ay hindi man lang umabot sa 5% ng kabuuang koleksyon ng gobyerno na nagkakahalaga ng P5.7 trilyon. “Mawala man lang ‘yan, hindi natin mararamdaman,” giit ng Senador [30:34].

Ang mas mabigat ay ang social cost o gastos sa lipunan [15:10]. Ang POGO ay nagdudulot ng:

Krimen at Social Ills: Kabilang ang torture, kidnapping, at human trafficking [31:09].

Money Laundering Hub: Ang P6-bilyong POGO complex sa Bamban ay bigla na lamang sumulpot nang walang detalyadong deklarasyon [16:00]. Dahil dito, nagbabala ang Senador na ang Pilipinas ay nagiging hindi lamang POGO hub kundi isang money laundering hub [16:47].

Pambansang Reputasyon: Ang mga krimen ay nagpapababa sa imahe ng bansa, dahilan upang iwasan tayo ng mga seryosong investors at mga turista [31:00].

Ayon sa mga economic managers, ang social cost ay “mas mabigat” kumpara sa economic benefit [30:52]. Samakatuwid, ang argumento para sa total ban ay hindi na lamang usaping pulitika, kundi isang pangangailangan para maprotektahan ang sambayanan.

Ang Pagbagsak ng Pambansang Identity: Ang Sindikato ng Pekeng Pagkamamamayan

Ang imbestigasyon kay Alice Guo ay naglantad ng mas malalim at mas nakababahalang problema: ang sindikato sa likod ng pekeng pagkamamamayan [27:51].

Sa tulong ng late registration ng birth certificate, ang mga dayuhan ay nagagawang maging “Pilipino” nang mabilisan at may kaduda-dudang proseso. Ang pag-aabuso na ito ay naging laganap. Isiniwalat ng Senador ang isang shocking na balita: mayroong 1,200 pekeng birth certificates [28:06] na na-isyu sa Davao del Sur. Bukod pa rito, may mga impormasyon na lumalabas tungkol sa ganitong raket sa Region 3 at Region 13 [28:18].

Ang pagkuha ng pekeng birth certificate ay ang pinaka-basic na hakbang para magawa ng mga dayuhan ang lahat: makakuha ng passport, national ID, bumili ng lupa [10:02], at higit sa lahat, tumakbo sa pampublikong opisina [09:56].

Ang problema ay nasa istruktura. Ang mga civil registrar ay may malawak na kapangyarihan at ang proseso ng late registration ay kulang sa accountability at validation [10:31]. Walang administrative power ang National Civil Registrar sa mga lokal na civil registrar, kaya’t madali itong naaabuso [11:10].

Dahil dito, ang pinakamahalagang legislative proposal ay ang reporma sa buong sistema ng birth certificate [28:40]. Kailangang ayusin ang first step ng pag-rehistro, tiyakin ang accountability, at maglagay ng mas mahigpit na safeguard [10:59].

Ang Susunod na Kabanata: Kasong Money Laundering at ang Total Ban

Malinaw ang mga hakbang na ginagawa ng gobyerno. Hindi lamang ang Senado ang kumikilos:

Office of the Solicitor General (OSG): Nag-file ng petisyon para kanselahin ang birth certificate ni Guo [26:30].

PAOCC: Nag-file ng kasong human trafficking [26:40].

Anti-Money Laundering Council (AMLC): Nag-file ng freeze order [26:47] para ma-freeze ang kanyang mga ari-arian dahil sa money laundering.

Comelec at BIR: May sarili ring imbestigasyon [27:03] dahil sa tax returns at salaries ni Guo na hindi umano nagtugma.

Para sa mga mambabatas, ang pangmatagalang solusyon ay nasa batas. Kaya naman, itutulak nang husto ang pagba-ban ng POGO sa Pilipinas [29:12]. Naniniwala si Senador Gatchalian na may sapat nang suporta sa Senado at posibleng maaprubahan ang batas sa loob ng taon [22:14].

Ngunit ang pinakamabilis na solusyon, ayon sa Senador, ay nasa kamay ng Pangulo. Kung idedeklara ng Pangulo na hindi na benepisyal ang POGO, maaari niyang agad na i-revoke ang lahat ng lisensya at i-ban ito [22:33]. Ito ang inaasahan ng marami na ipahayag ng Pangulo sa kanyang nalalapit na State of the Nation Address (SONA) [23:20].

Samantala, may mga plano na para sa mga nasamsam na ari-arian ng POGO. May mga proposal na gawin itong eskuwelahan, ospital, o pabahay [19:03], o kaya naman ay gawing revenue-generating facility para sa kapakinabangan ng mga nagbabayad ng buwis [19:39].

Ang POGO war ay hindi pa tapos. Sa pagtatago ni Alice Guo, at sa pagharap ni Senador Gatchalian sa matitinding banta ng kamatayan, ang publiko ay patuloy na nanonood at naghihintay ng hustisya. Ang mga pangyayari ay nagpapakita na ang laban na ito ay hindi lang usapin ng isang alkalde, kundi ng buong sistema, na dapat linisin at protektahan mula sa mga organized criminal syndicates na handang magbayad at manakot para makamit ang kanilang masasamang layunin. Ang integridad ng pagkamamamayang Pilipino, ang kaligtasan ng mga mambabatas, at ang reputasyon ng bansa—lahat ay nakasalalay sa kung paano tatapusin ang labanang ito. Ito ang panawagan sa bawat Pilipino: maging mapagbantay, at patuloy na manindigan para sa katotohanan.

Full video: