HINAMON NI TULFO ANG DEPED AT PTA: MAINIT NA DEBATE SA SENADO, NAGBUNSOD NG PANGAKO SA BAGONG UTOS NA TATAPOS SA SAPILITANG KOLEKSYON!

Isang Nag-aapoy na Labanan: Ang Boses ng Milyong Naghihirap na Magulang, Sumabog sa Awditoryum

Yumanig sa mga bulwagan ng Senado ang tindi ng sagutan at tila nag-aapoy na damdamin ni Senador Raffy Tulfo laban sa matagal nang isyu ng sapilitang koleksyon ng Parent-Teacher Association (PTA) sa mga pampublikong paaralan. Sa gitna ng interpelasyon para sa panukalang badyet ng Department of Education (DepEd) para sa taong 2024, na umabot sa bilyong piso, hindi napigilan ni Tulfo na ilabas ang kalbaryo ng libu-libong Pilipinong magulang.

Ang seryosong sesyon ay biglang nag-iba ng tono, naging isang arena ng pagtatanggol sa batas at paninindigan sa kapakanan ng mga naghihirap. Sa kabilang panig, matapang na hinarap ni Senador Pia Cayetano, bilang sponsor ng badyet, ang mga tanong at kritisismo, habang nakaagapay ang presensya ni Bise Presidente at DepEd Secretary Sara Duterte. Ang tagpong ito ay hindi lamang tungkol sa salapi; ito ay tungkol sa prinsipyo ng libreng edukasyon at hustisya para sa mga nasa laylayan ng lipunan.

Ang Pighati sa Bulsa ng Mahihirap: Tricycle Driver, Factory Worker, Nagsilbing Ebidensya

Bago pa man siya magbigay ng kritisismo, nilinaw ni Senador Tulfo ang kanyang buong suporta sa badyet ng DepEd [00:40], na nagpapakita na ang kanyang pagtutol ay hindi sa badyet, kundi sa sistema at maling praktis na patuloy na nagpapahirap sa mga mamamayan. Ang kanyang mga katanungan ay nagmula sa mga tunay na reklamo ng mga magulang na kanyang personal na nakausap—mga tricycle driver, factory worker, at iba pang minimum wage earners [43:58].

Tukoy na tukoy ang mga pinagmumulan ng pasanin: mga “boluntaryong” kontribusyon para sa kuryente, security guard, tubig, papel, at iba pang bayarin na dapat sana ay sagutin ng malaking pondo ng gobyerno [00:02:15 – 00:02:43]. Ipinunto ni Tulfo na sa simula ng bawat taon, ang mga mahihirap na magulang ay napipilitang mag-ambag, at kung hindi nila ito gagawin, sila ay mapupunta sa listahan ng mga “may utang” [27:48]. Ang matindi pa, ang pressure ay hindi lamang pinansyal, kundi emosyonal. May takot ang mga magulang na baka maapektuhan ang akademikong performance ng kanilang mga anak kung sila ay hindi magbibigay ng kontribusyon [41:00].

“Saan po kukunin ng mga magulang na ito ang bayad?” mariing tanong ni Tulfo, na nagpapahiwatig ng lalim ng kawalang-katarungan [44:04]. Ang paulit-ulit na paniningil sa bawat taon ay mistulang nagpapawalang-saysay sa bilyong-bilyong badyet na inilalaan ng Kongreso sa DepEd [00:42:26 – 00:42:40].

Ang Paghaharap ng Batas at Patakaran: RA 5546 Laban sa DepEd Order

Ang talakayan ay naging legal na pagtutuos nang ilabas ni Tulfo ang mga batas na matagal nang dapat nagpapatigil sa koleksyong ito. Binanggit niya ang Republic Act No. 5546 (na nag-amyenda sa RA 4206) ng 1969 [00:04:59; 00:10:44]. Ayon sa batas na ito, mahigpit na ipinagbabawal ang koleksyon ng kontribusyon, voluntary man o hindi, mula sa mga mag-aaral at guro ng pampubliko at pribadong paaralan.

Ang tanging pinahihintulutan ay ang mga bayarin para sa Red Cross, Girl Scouts, Boy Scouts, at mga donasyon para sa Barrio High School [11:09]. Malinaw na binigyang-diin ni Tulfo: “Never did this RA mention about PTA” [15:58].

Dito pumalo ang depensa ni Senador Cayetano, na nagpaliwanag sa umiiral na patakaran ng DepEd, ang Department Order (DO) No. 49, Series of 2022 [05:59]. Ayon kay Cayetano, ang DO ay may “No Fee, No Collection Policy” na mahigpit na ipinatutupad sa mga opisyal at guro ng DepEd [07:09]. Gayunpaman, paliwanag niya, ang batas ay hindi nagbabawal sa PTA—bilang isang hiwalay at parent-initiated na organisasyon—na magsagawa ng sarili nilang fundraising sa hanay ng mga magulang, basta’t ito ay kusang-loob at walang pilitan [00:06:29; 00:26:38].

“Ang sistema pong ito ay matagal nang pinapraktis sa loob ng dekada,” giit ni Cayetano [07:29].

Ngunit hindi nakuntento si Tulfo. Ipinunto niya ang Presidential Decree No. 603 (Child and Youth Welfare Code) [18:44]. Ayon sa Article 77 ng PD 603, ang PTA ay dapat maging isang forum para sa talakayan ng mga problema at solusyon, at para sa kooperasyon ng mga magulang sa implementasyon ng mga programa [21:08]. Wala rito ang pagbibigay ng kapangyarihan sa PTA na maging fundraising entity [22:06]. Ang patakaran ng DepEd ay salungat sa spirit ng batas [25:08].

Ang Statutory Construction at ang Boses ng Minorya

Ang init ng diskusyon ay nag-udyok kay Senador Koko Pimentel, ang Minority Floor Leader, na makialam. Gamit ang kanyang kaalaman sa statutory construction—ang sining ng interpretasyon ng batas—kinatigan niya ang pananaw ni Tulfo [35:08]. Aniya, kailangan “harmonize” o pag-ugnayin ang RA 5546 at PD 603. Kung titingnan ang spirit of the law, ang kontribusyon ay dapat nagmumula sa “kabutihan ng puso ng magulang nang walang anumang pag-uudyok o solicitation” [36:09].

Dahil ang PD 603 ay hindi nagbigay-kapangyarihan sa PTA na mag-solicit ng pondo, ang patakaran ng DepEd na nagpapahintulot sa PTA na mangolekta ay maituturing na lumalabag sa batas. Mariing sinabi ni Pimentel, “Let’s review this department order because in my humble opinion it violates the law” [37:06].

Nagbigay din ng mungkahi si Senador Loren Legarda, ang Senate President Pro Tempore [37:22]. Upang maging mas matibay ang paninindigan laban sa sapilitang koleksyon, iminungkahi niya ang paglalagay ng isang Special Provision sa General Appropriations Act (GAA) o budget ng DepEd. Ang probisyong ito ay dapat maging malinaw, na “prohibit not encourage” ang mga hindi makatwirang kontribusyon, lalo na para sa mga mahihirap na pamilya [00:38:03 – 00:38:50].

Ang Pangako ng DepEd: Isang Tagumpay para sa mga Magulang

Ang matinding pagtutol at ang suporta mula sa iba pang miyembro ng Senado ay nagbunga ng kagyat na aksyon.

Matapos ang isang minutong suspensyon ng sesyon, bumalik si Senador Cayetano na may mahalagang anunsyo [47:27]. Kinilala niya ang kahalagahan ng isyu at pinuri si Tulfo sa pagdadala nito sa atensyon ng ahensya. Ibinahagi niya na kinumpirma ng DepEd na nakatanggap sila ng katulad na mga reklamo, at bilang tugon, nagsimula na silang mag-suspinde ng mga nagkakamaling PTA [47:55].

Higit pa rito, nagbigay ng pangako ang DepEd: handa silang mag-isyu ng bagong Department Order na magpapatibay at magpapalinaw sa umiiral na batas, upang tuluyang masawata ang anumang loophole na ginagamit para sa sapilitang koleksyon [48:04].

Ang balitang ito ay sinalubong ng pasasalamat ni Senador Tulfo. “On behalf of the thousands and thousands and thousands of parents who have students in public elementary school, I would like to thank DepEd and the sponsor for the commitment to issue a department order to strengthen the law,” emosyonal niyang pahayag [48:12].

Pagsasara ng Kabanata, Pagbubukas ng Bagong Hamon

Ang labanan sa Senado ay nagtapos sa isang matamis na tagumpay para sa mga magulang na matagal nang pinahihirapan. Ang matapang na interpelasyon ni Senador Tulfo, na sinuportahan ng matibay na paninindigan sa batas nina Senador Pimentel at Legarda, ay nagpilit sa isa sa pinakamalaking ahensya ng gobyerno na balikan at higpitan ang pagpapatupad ng kanilang patakaran.

Ang pangako ng bagong Department Order ng DepEd ay hindi lamang isang simpleng dokumento; ito ay isang mandato ng pag-asa. Ito ang magiging kalasag ng mga magulang laban sa pang-aabuso at mapagsamantalang koleksyon. Ngunit ang hamon ay nananatili: ang pagpapatupad ng kautusang ito ay dapat mahigpit at walang butas na magagamit muli ng mga opisyales o grupo upang muling makapagpataw ng pasanin sa mga Pilipinong magulang na ang tanging hangad ay makapag-aral nang libre ang kanilang mga anak, alinsunod sa itinatakda ng Konstitusyon at ng mga batas ng Republika.

Ang tagpong ito sa Senado ay nagsisilbing matinding paalala: ang mga batas ay isinulat para protektahan ang mga mamamayan, lalo na ang mga pinakamahina, at ang sinumang indibidwal, gaano man kababa ang posisyon, ay may karapatan na mamuhay nang may dignidad at walang takot sa mapang-aping sistema. Ang kabanata ng sapilitang koleksyon ay malapit nang maisara, salamat sa isang mainit na labanan na nagpaalala sa lahat ng kahalagahan ng pananagutan.

Full video: