Ang Sukdulan ng Galit ng Bayan: Bilyon-Bilyong Anomalyang Flood Control at ang Mga Niyanig na Haligi ng Korapsyon

Sa gitna ng sunod-sunod na mapaminsalang pagbaha na naglulubog sa mga komunidad sa putik, sumiklab ang matinding galit ng taumbayan, na umabot sa pisikal na protesta laban sa mga indibidwal na itinuturong responsable. Isang nakakagulat na eksena ang naganap sa Pasig City [00:48], kung saan sinugod, pinagbabato ng putik, at pininturahan ng katagang “magnanakaw” at “kurakot” ang gate ng St. Gerard Construction Building, isa sa mga kumpanyang pag-aari ng kontrobersyal na pamilya Discaya, na tinawag ng ilang grupo bilang mga “flood control queen and king.”

Ang kaganapang ito, na pinangunahan ng mga galit na galit na biktima ng kalamidad at miyembro ng People Surge National Alliance of the Disaster Survivors and Victims [01:39], ay hindi lamang isang simpleng kilos-protesta. Ito ay manipestasyon ng sukdulang pagkadismaya at panghihimasok ng damdamin ng mga Pilipinong paulit-ulit na nilulunod sa baha, habang ang kanilang pera, na dapat sana’y inilaan sa proteksyon nila, ay tila nagiging ginto sa bulsa ng mga iilan. Gaya ng mariing pahayag ng isang raliyista, “habang tayo ay nilulubog sa baha at putik, sila lumulubog naman sila sa pera na ninakaw nila sa mamamayan” [01:57]. Higit pa sa kaban ng bayan, ang ninanakaw umano ay “Buhay, pangarap, at kinabukasan” ng mga kabataan [02:28].

Legal na Giyera at ang Apela para sa “Mahinahon” na Protesta

Hindi nagpatumpik-tumpik ang kampo ng mag-asawang Curly at Sarah Discaya. Agad na tiniyak ng kanilang abogado, si Attorney Cornelio Samanego The 3rd, na sasampahan ng kasong kriminal ang mga raliyistang sumugod sa kanilang pag-aari [03:32]. Kabilang sa isasampang reklamo sa Pasig Fiscal’s Office ang malicious mischief, vandalism, just vexation, at alarm and scandal [03:40]. Ayon kay Atty. Samanego, nalungkot umano ang mag-asawa sa nangyari at nanawagan siya para sa isang “mahinahong kilos-protesta” upang maiwasan ang paninira sa kanilang mga property [03:22].

Ngunit nanindigan ang abogado na ang tunay na labanan ay nasa “dokumento” at hindi sa “marahas na pamamaraan” o “tsismis” [04:23]. Handa umano nilang harapin ang sinumang magsampa ng kaso laban sa pamilya Discaya sa korte, kasabay ng kanilang paggiit na sila ay sumusunod sa proseso ng Senado. Ang depensang ito ay nagpapakita ng isang matibay na pagtatangka na ilipat ang usapin mula sa arena ng matinding emosyon at public opinion patungo sa isang pormal na laban sa batas, kung saan ang teknikalidad at ebidensya ang masusunod.

Ang Simbolo ng Karangyaan: Mga Luxury Car at ang Pagtanggi sa Pagtakas

Bilang dagdag sa eskandalo ng korapsyon, naging laman din ng balita ang pagkakakumpiska ng Bureau of Customs (BOC) sa ilang luxury cars ng mga Discaya [01:07:13]. Ang mga sasakyang ito ay naging matibay na simbolo ng karangyaan at ng umano’y ill-gotten wealth ng pamilya. Ayon kay BOC Commissioner Ariel Nepomucino, kusang ibinalik ng pamilya ang ilan pang sasakyan na sakop ng search warrant.

Paliwanag naman ng tagapagsalita ng mga Discaya, wala karamihan ang mga luxury vehicle nang isilbi ang search warrant dahil ang ilan ay ginagamit, ang iba ay for maintenance, at ang ilan ay inilagay sa ibang lugar bilang “preventive measure” dahil sa pagbaha sa Pasig [01:07:54]. Mariin namang itinanggi ni Atty. Samanego ang paratang na tinatago ang mga sasakyan, at lalo nang wala silang intensyong tumakas o iwasan ang imbestigasyon [01:08:34].

Sa gitna ng usap-usapan tungkol sa isang lookout bulletin na inilabas laban sa mag-asawa, nilinaw ng abogado na ang nasabing bulletin ay isang administrative matter lamang at hindi hold departure order na inisyu ng korte. Tiniyak niya na walang planong umalis ng bansa ang mag-asawa at haharapin nila ang lahat ng imbestigasyon [01:09:09]. Ang pahayag na ito ay naglalayong bawiin ang tiwala ng publiko at ipakita ang kooperasyon, sa kabila ng tumitinding presyur.

Ang Galit ni Jinggoy: Pag-iiba ng Pahayag at ang Bantang Contempt

Sa Blue Ribbon Committee ng Senado, lalo pang uminit ang pagdinig, kung saan direkta nang kinuwestiyon ni Senate President Pro Tempore Jinggoy Estrada ang kredibilidad ni Sarah Discaya [01:54:56]. Nagpahayag si Senador Estrada ng posibilidad na ipa-cite in contempt si Sarah Discaya dahil sa umano’y “blatant liar” at “full of inconsistencies” na mga pahayag [01:55:49].

Ayon kay Estrada, una umanong sinabi ni Discaya na sa Alpha and Omega lamang siya konektado at nakapag-divest na sa iba niyang negosyo. Ngunit kalaunan ay umamin din siya na bahagi pa rin siya ng walo pang construction companies na pagmamay-ari ng kanilang pamilya [01:51:19]. Bukod pa rito, isiniwalat ni Estrada na may hawak siyang impormasyon na nag-alok umano si Discaya ng 40% advance kickback sa ilang opisyal ng DPWH, isang detalye na kabaliktaran ng kanyang naging pahayag [01:52:57]. Ang pag-iiba-iba ng testimonya na ito ay nagpapahiwatig ng isang seryosong pagtatangka na magtago ng katotohanan at nagpapalakas sa hinala ng korapsyon.

Ang Imposibleng P5 Bilyong Kontrata: Ang Kaso ng MG Samidan Construction

Hindi lamang ang pamilya Discaya ang sumailalim sa matinding pagtatanong. Isang kumpanya, ang MG Samidan Construction, ang inusisa tungkol sa pagkuha nito ng napakalaking flood control projects na nagkakahalaga ng P5.022 bilyon mula 2022 hanggang 2025, sa kabila ng mayroon lamang itong P250,000 na paid-up capital [01:17:00].

Ang kaganapang ito ay nagbigay-diin sa isang malaking kakulangan sa sistema ng accreditation at procurement ng gobyerno. Sinikap ipaliwanag ng may-ari ng Samidan na ito ay sole proprietorship na nagsimula noong 1991, na may net worth na mas mataas sa paid-up capital ng kanilang corporation [01:23:04]. Gayunpaman, ang pagtatanong ni Senador Bato Dela Rosa ay tumuon sa category ng lisensya ng Samidan, na General Engineering A, na karaniwang may allowable range na hanggang P300 milyon lamang [01:24:31].

Ang pagkakaroon ng 58 flood control projects na nagkakahalaga ng P5.022 bilyon sa loob lamang ng tatlong taon ay nagdulot ng matinding pagdududa, lalo na sa posibilidad ng splitting of contract upang ma-circumvent ang mga batas sa bidding [01:27:13]. Ang kumpanya ay mariing nagtanggol na walang ghost projects at walang contract splitting [01:27:03], ngunit ang mga numerong iprinisenta ay sapat na upang magtaas ng kilay at magpahiwatig ng mga seryosong iregularidad sa proseso ng pagkuha ng kontrata.

Ang PICAB at ang ‘License for Sale’ na Iskandalo

Ang mga pagdinig ay naglantad din ng malalaking problema sa Philippine Contractors Accreditation Board (PICAB), ang ahensiyang responsable sa pagbibigay ng lisensya. Lumabas ang mga akusasyon ng “license for sale,” kung saan umano’y umaabot sa P2 milyon ang hinihingi upang makapasa ang aplikasyon at mabigyan ng mataas na category ang mga kontratista [01:34:51].

Mas nakakabahala pa, itinuro ni Senador Sherwin Gatchalian ang isyu ng conflict of interest, kung saan ang ilang miyembro ng board of directors ng PICAB ay mga kontratista rin na may mga proyekto sa gobyerno [01:40:21]. Ang sitwasyong ito ay nagpapatunay na ang mga nagre-regula ay siya ring nireregula, na nagpapahintulot sa paglaganap ng korapsyon. Dahil dito, agad na inihayag ni DPWH Secretary Vince Dizon ang balak na magsagawa ng sweeping revamp sa PICAB, habang nag-o-orden ng third-party investigation sa mga akusasyon ng ghost projects at license for sale [01:41:20].

Ang ‘Casino Lifestyle’ at ang Mga Nakatakas na Opisyal

Ngunit ang pinaka-nakakasira sa imahe ng serbisyo publiko ay ang paglantad sa “casino lifestyle” ng ilang District Engineers (DEs) ng DPWH, partikular sa Bulacan First Engineering District. Si dating DE Henry Alcantara, na nanilbihan ng 5.5 taon, at ang kanyang successor na si Bryce Hernandez, ay kinuwestiyon tungkol sa kanilang madalas na pagbisita sa mga casino [01:58:16].

Direktang kinuwestiyon ni Senador Dela Rosa si Alcantara kung paanong ang isang DE ay hindi alam na may ghost projects sa kanyang distrito, sa kabila ng pagpirma niya sa mga papel para sa buong bayad (full payment) ng mga kontrata [01:56:54]. Mas lalong nagulat ang komite nang ibunyag na ang mga tauhan ni Senador Panfilo Lacson ay natunton ang mga ghost projects sa loob lamang ng isa o dalawang araw gamit ang GPS [01:57:42]. Ito ay nagpapakita ng matinding kapabayaan o sadyang pagbubulag-bulagan sa bahagi ng mga opisyal.

Ang mga akusasyon laban kay Bryce Hernandez, na pumapasok umano sa DPWH na naka-Ferrari [01:58:48] at nagtataya ng limang milyong piso sa casino [02:00:17], ay nagdagdag sa bigat ng iskandalo. Dahil sa pagtanggi ni Hernandez at ng isa pang opisyal na si JP Mendoza na humarap sa pagdinig, iminungkahi ni Senador Lacson ang pag-iisyu ng warrant of arrest laban sa kanila [01:52:14].

Ang Panawagan ni Mayor Vico Sotto: Walang Makakalimot

Sa gitna ng kaguluhan, nanindigan si Pasig City Mayor Vico Sotto, na handang humarap sa Senado at magbigay ng testimonya, sa ngalan ng tunay na pananagutan. Iginiit niya na mahalaga na may “managot”—maging sila man ay mga opisyal ng gobyerno, kontratista, o mga career officials [01:10:40].

Ang pinakamahalagang mensahe ni Mayor Sotto ay ang pag-asa na hindi matatapos ang isyu sa pagkalipas ng ilang buwan at “magkakalimutan na tayo” [01:11:17]. Ang kanyang panawagan na “Huwag tayong pumayag bilang mga mamamayang Pilipino” na mawala na lang ang issue, ay nagbigay ng isang tinig ng pag-asa at moralidad sa mga pagdinig [01:11:28].

Ang nagaganap na imbestigasyon ay naglalantad ng isang malawak na network ng korapsyon na sumasaklaw mula sa mga kontratista, sa mga ahensyang nag-a-accredit, hanggang sa mga district engineer na dapat sana ay naglilingkod sa bayan. Ang galit ng taumbayan, na ipinamalas sa putik at vandalism, ay isang matinding paalala sa mga nasa kapangyarihan: ang ninanakaw ay hindi lamang pera, kundi ang kinabukasan ng bansa. Sa huli, ang laban ay hindi lamang dokumento laban sa tsismis, kundi katotohanan laban sa kasinungalingan, at pananagutan laban sa pagwawalang-bahala. Ang kasalukuyang probe ay dapat magsilbing simula ng isang malaking paglilinis upang hindi na maulit ang masakit na kaganapan na patuloy na nagpapalubog sa taumbayan sa baha at putik.

Full video: