Katotohanan o Kasinungalingan: Ang Nakakagulat na Pagbubunyag sa Kaso ng Buy-Bust na May Bahid ng Kalabisan

Sa isang serye ng mga nagbabagang pagdinig sa Kongreso, muling nasubok ang tiwala ng publiko sa Pambansang Pulisya ng Pilipinas (PNP) nang lantaran at sunud-sunod na mabisto ang mga kasinungalingan ng dalawang operatiba na sangkot sa isang operasyon kontra-droga na nagresulta sa pagkamatay ng biktima. Ang insidente, na sinasabing isang lehitimong buy-bust operation, ay lumabas na puno ng mga kalabisan, maling proseso, at matitinding hinala ng cover-up, matapos ang walang-awang pagtatanong ng mga mambabatas.

Ang mga mambabatas, sa pangunguna ng mga miyembro ng komite, ay nag-imbestiga sa kaso ng buy-bust na kumitil sa buhay ni Brian. Ang mga operatiba, partikular sina Police Master Sergeant Walang Paro Makaraig at Police Officer Mithi Perez (na kinilala rin bilang pulis-tomboy sa ulat), ay pinilit na sagutin ang mga butas at kontradiksyon sa kanilang mga salaysay. Ang resulta? Isang nakakagulat na pagbubunyag na nagpapakita ng hindi lamang kalabisan sa operasyon kundi maging ng kawalan ng kaalaman at direktang pagsisinungaling sa harap ng mga mambabatas, na maituturing na isang seryosong paglabag sa batas at sa panunumpa sa serbisyo.

Ang Kamangmangan sa Proseso: Isang Kilos na Puno ng Kapalpakan

Unang isinalang sa pagtatanong si Police Master Sergeant Makaraig. Ang simpleng tanong ay: Alam mo ba ang manwal at proseso ng mga operasyon kontra-droga?

Sa unang bahagi pa lamang ng pagdinig, nabunyag na ang kawalan ng propesyonalismo. Tiniyak ni Makaraig na alam niya ang proseso, ngunit nang tanungin kung ilang phases mayroon ang operasyon, nagbigay siya ng maling sagot ([00:25]).

“Kasi kung hindi mo masagot ‘yun, basic na basic ‘yun na dapat tatlong phases ‘yung ah operations na ganito,” pagdidiin ng kongresista. Nang magbigay ng limang (five) na proseso si Makaraig, at hindi niya naisa-isa nang tama ang mga ito, napilitan siyang umamin na hindi niya alam ang sagot ([00:37] – [00:52]).

Ang pagkadismaya ng kongresista ay naging mariing babala: “Huwag kang magsasabi ng alam mo kung hindi mo alam, kasi kung nagsisinungaling ka sa maliit na bagay, magsisinungaling ka na sa malalaking bagay,” ([01:09]) Ang pahayag na ito ay nagpahiwatig ng matinding pagdududa sa kredibilidad ng pulis.

Ang tamang sagot, ayon sa mambabatas, ay tatlong phases: prior to buy-bust operation, the buy-bust operation itself, at the post-operation. Nang muling tanungin si Makaraig, “Paano mo masusunod ‘yung hindi mo alam?” ([02:05]), tuluyan nang nabasag ang kanyang salaysay at ang pag-angkin niyang nasunod niya ang lahat ng standard operating procedure (SOP).

Ang Glock at ang Imposibleng Aim: Kontradiksyon sa Sentro ng Pamamaril

Matapos ang pagkadismaya kay Makaraig, isinalang naman sa matinding pagtatanong si Police Officer Perez, na siyang inasahang magpapatunay ng lehitimong paggamit ng puwersa. Inamin ni Perez na siya ang bumaril kay Brian ([03:13]).

Nang tanungin kung bakit niya binaril ang biktima, ang kanyang tugon ay matindi: “Dahil binaril niya din ako, sir Your honor,” ([03:25]). Iginiit niya na si Brian ang unang pumutok, at dalawang beses pa itong nagpaputok sa kanya ([03:41]). Ayon kay Perez, nangyari ang insidente sa tinatayang 5 metrong distansya ([03:52]).

Ang nakakapagtaka, ayon kay Perez, ay nagawa niyang putukan si Brian nang minsan lamang at pinatamaan pa niya ito sa paa “para ma-disable siya” ([04:09]).

Dito na sumingit ang kongresista, na inihayag ang kanyang pagdududa, batay sa kanyang sariling karanasan bilang isang shooter. Kung si Brian ay hindi “asintado” dahil dalawang beses itong pumutok at hindi siya natamaan, itinuring ng kongresista na “napakagaling” ni Perez kung nagawa niya itong ma-disable sa paa, sa kabila ng pagiging nasa ilalim ng sunud-sunod na putok.

“Hindi po ako naniniwala dahil shooter din ako iha eh,” ([05:50]). Idiniin ng kongresista na ang unang instinct ng isang tao na pinaputukan ay mag-cover at pumutok, hindi ang maging kalmado at mag-aim para sa paa, lalo na sa distansyang sinasabi niya ([06:04]).

Mas lalong nagpabagsak sa kredibilidad ni Perez ang kanyang pag-angkin na nagpa-practice siya ng shooting “once a month” ([05:00]), na agad namang sinasalungat ng Regional Director (RD), na nagsabing hindi iyon ang SOP ng PNP ([05:10]). Ang mga pag-angking ito ni Perez ay nagdagdag sa pattern ng pagdududa.

Ang Parrafin Test at ang Pagsabog ng Katotohanan

Ang pinakamalaking bombshell sa pagdinig ay nang tanungin ang imbestigador tungkol sa resulta ng parrafin test na isinagawa sa biktima. Ang parrafin test ay ginagamit upang malaman kung ang isang tao ay nagpaputok ng baril.

Ang sagot ay nakakabigla: “negative po pareho your honor,” ([10:33]).

Ang test result na ito ay direktang nagpapawalang-saysay sa sentro ng depensa ni Perez—na una siyang pinaputukan ni Brian. Kung ang biktima ay negative sa parrafin test, paanong nagkaroon ng barilan, at paanong nagawa niyang barilin si Perez?

“O saan ngayon ang pagpuputok nung biktima?” ([10:52]) Ang tanong na ito ay umalingawngaw sa bulwagan ng pagdinig, na nagpatibay sa paniniwala na ang operasyon ay hindi lehitimo kundi isang set-up.

Ang Kaso ng Cover-Up: Paglilipat sa Bangkay at ang Jurisdiction

Hindi lamang ang isyu ng pamamaril ang naging problema, kundi maging ang isyu ng jurisdiction at tampering sa ebidensya. Lumabas sa imbestigasyon na ang operasyon ay isinagawa sa lugar na hindi nila sakop.

“Ang pinakamasaklap nito eh bakit sila nag-operate doon sa hindi nila jurisdiction?” ([07:01]).

Ipinahiwatig ng mga kongresista na ang kanilang report ay sadyang inilipat ang lugar ng insidente, mula sa Chaong, Batangas, patungong San Juan, Batangas ([07:18]). Ang paglihis sa impormasyong ito ay naglalayong huwag nang makipag-ugnayan sa local police station ng Chaong.

Pinatibay pa ang hinala ng cover-up ng testimonya ni Adrian Dimalig Laresma, ang kapatid ng biktima. Isinalaysay ni Laresma ang nakakakilabot na sandali matapos barilin ang kanyang kapatid.

“…hinila ng mga operatiba na sakay sa pulang kotse upang ipasok sa loob ng nasabing sasakyan… pagkapasok ng aking kapatid… ay pilit akong pinaalis ng mga operatiba sa lugar ng pinangyarihan ng insidente,” ([08:09]).

Ang testimonya ni Laresma ay nagpapatunay na ang bangkay ay sapilitang inilipat at dinala sa San Juan, na siya namang jurisdiction ng mga operatiba, upang hindi na sila mag-abala pa na makipag-coordinate sa Taong Municipal Station ([08:31] – [08:48]). Ang sinasabing pagkakamali sa report at ang paghila sa bangkay ay nagpapakita ng isang malinaw na pagtatangka na manipulahin ang ebidensya at lugar ng insidente.

Ang Consummated Buy-Bust at ang Lohika ng Pagsisinungaling

Nagbigay pa ng huling punto ang kongresista na lalong nagpahayag ng kawalang-lohika sa salaysay ni Perez. Iginiit ni Perez na ang buy-bust operation ay “na-consumate” o natapos bago ang barilan ([15:32]).

Tinanong ng mambabatas: “Ang tanong nga, ba’t puputukan ka ng subject? Na-consumate ang buy-bust, eh,” ([15:52]). Kung nagdududa ang subject, hindi dapat matapos ang transaksyon at sa halip ay magkakaroon agad ng barilan.

Lalo pang pinalala ni Perez ang kanyang sitwasyon nang igiit niya na 5 metrong distansya ang pagitan nila. Binigyang diin ng mambabatas na kung “na-consumate ‘yung transaction, kadikit mo ‘yun. Ang at the very least distance is only 1 meter, not 5 meters,” ([16:47] – [17:09]). Imposibleng mag-consummate ng transaksyon sa 5 metrong layo.

Sa huli, ang patotoo ni Laresma na walang nakitang motor (na parte ng salaysay ng pulis) at tanging dalawang kotse lang ([11:47]) ang nagdagdag sa tambak ng mga kasinungalingan.

Ang Panawagan para sa Paglilinis sa Hanay ng PNP

Sa pagtatapos ng pagdinig, malinaw ang mensahe ng mga mambabatas. Ang mga operatiba, lalo na si Perez at Makaraig, ay hindi nakumbinsi ang komite.

“…dito sa ngayon pa lang, alam ko nagsisinungaling ka Perez,” ang mariing pahayag ng kongresista ([17:59]).

Ang kaso ni Brian at ang pagbubunyag sa mga kalabisan ay nagbigay diin sa napakahalagang tungkulin ng mga mambabatas na i-cleanse ang istruktura ng PNP, lalo na dahil dumadami muli ang mga ulat ng buy-bust na may bahid ng set-up at kalabisan ([09:43]).

“Nakakaawa po ‘yung mga matitinong mga pulis na dadamay po sila, but we have to do this. We have to do this to cleanse the structure of our PNP,” ([18:24] – [18:37]) ayon sa komite.

Ang pagdinig ay pansamantalang sinuspinde, ngunit ang mga inimbita at inisalang na pulis ay tiyak na muling ipapatawag. Ang laban para sa katotohanan at katarungan para kay Brian ay patuloy na magiging sentro ng diskusyon. Ang pagpapatunay na nagsinungaling ang pulis ay isang malaking hakbang tungo sa pagpapanagot at paglilinis sa hanay ng mga alagad ng batas na nagdudulot ng kahihiyan sa institusyon.

Full video: