Katotohanan Laban sa Kasinungalingan: Ang Peke na ‘Buy-Bust’ na Ikinalibing ni Bryan Laresma

Napakabigat na damdamin ang bumalot sa bulwagan ng Kongreso nang humarap ang pamilya ng biktima ng isang umano’y “fake buy-bust operation,” isang insidente na naglantad sa madilim na bahagi ng anti-drug campaign ng bansa. Ang kaso ni Bryan Laresma, na nasawi sa kamay ng mga operatiba ng pulisya, ay hindi lamang isang ulat tungkol sa isang operasyon na nauwi sa trahedya, kundi isang masakit na kuwento ng kawalang-hustisya at tahasang kasinungalingan na nagpabagsak sa tiwala ng publiko sa ilang miyembro ng Philippine National Police (PNP).

Sa gitna ng pagdinig ng Committee on Public Order and Safety, nagpaliyab ang init ng emosyon nang magsalaysay ang kapatid ni Bryan Laresma tungkol sa kanyang nasaksihan. Sa kanyang boses na puno ng sakit at hinagpis, inilahad niya ang mga detalyeng nagpapatunay na ang buhay ng kanyang kapatid ay kinuha sa pinakamababang paraan [00:00].

Ang Lihim na Tinig ng Katotohanan

“Napakasakit po, kitang-kita ko po nung binaril, wala pong kalaban-laban,” ang paglalahad ng kapatid ni Bryan Laresma [00:00]. Ayon sa kanyang nakita, walang “drug buy-bust operation” na nangyari. Ang kanilang kuwento ay taliwas sa opisyal na report ng pulisya. Wala raw baril ang kaniyang kapatid, nakasakay pa sa motorsiklo, at binaril nang “pagbaba po ng sakay” [03:31] at [03:40]. Sa lalong matinding pighati, isinalaysay niya na ang kanyang kapatid ay hindi agad dinala sa ospital matapos ang pagbaril dakong alas-6:25 ng gabi [03:12]. “Namatay po ang kapatid ko, naubusan po ng dugo,” ang malinaw at nakalulunos na pahayag na nagpahiwatig ng matinding kapabayaan, kung hindi man sadyang intensyon, sa pagkawala ng buhay ni Bryan [03:21].

Doon din sa pagdinig, tinukoy ng kapatid ang taong nagpaputok: isang pulis-tomboy (lesbian police officer) [00:18]. Sa pagpapatuloy ng hearing, ang pulis ay pormal na nakilala: si Police Staff Sergeant Michi Perez [05:28], na nag-aakto bilang “poseur buyer” sa sinasabing operasyon.

Ang pagtuturo mismo ng kapatid, na ilang metro lamang ang layo sa pinangyarihan [04:05], ang nagpako ng atensyon kay P/SSgt. Perez, na sa huli ay umamin na siya ang nagpaputok.

Ang Kuwento ng Pulis na Puno ng Alinlangan

Nang tanungin sa kaniyang bersyon ng pangyayari, nagbigay si P/SSgt. Perez ng isang kuwento na punung-puno ng butas at matinding pag-aalinlangan. Kinumpirma niya na siya ang nag-aktong poseur buyer [06:45]. Nang tanungin tungkol sa engkuwentro, iginiit niya na nakita niya raw ang “nakabukol” na baril sa kaliwang bewang ni Bryan [07:14], dahilan para mag-ingat siya at “baka putukan agad ako sir” [07:47].

Ang matinding pagdududa ay lumabas nang sinabi ni Perez na pumutok si Bryan Laresma ng dalawang beses gamit ang isang kalibre .38, sa distansyang humigit-kumulang limang metro mula sa kaniya [16:37] at [16:48]. At ang pinakakakaiba: kahit na limang metro lang ang layo, hindi raw siya tinamaan [17:42], [17:59]. Ang kuwentong ito ay agad pinagdudahan ng mga mambabatas, dahil hindi kapanipaniwala na ang isang pulis na bihasa sa operasyon ay hihintaying maunahan pa ng biktima ng dalawang putok bago mag-responde.

Ang rason ni Perez sa pagbaril kay Bryan ay upang “i-disable” ito [18:33], kaya’t pinutukan niya ito sa paa (lower extremity) dahil nasa panganib daw ang kaniyang buhay at ng kaniyang mga kasamahan. Gayunpaman, ang autopsy report mismo ang nagsabing ang cause of death ni Bryan ay Gun Shot wound to the lower extremity [19:23], na nagpatunay sa pahayag ng kapatid na ang biktima ay namatay sa pagkaubos ng dugo mula sa tama sa paa. Ang pagbaril sa paa upang “i-disable” ay nagresulta pa rin sa kaniyang kamatayan dahil sa matinding pagdugo, na nagpapakita ng kabiguan ng operasyon, kung hindi man may mas masamang intensyon.

Ang Pagsuko ng Katotohanan: Mula sa Mismong PNP

Ang pinakamalaking pagbasag sa depensa ng mga pulis ay nagmula sa pinakamataas na opisyal sa rehiyon. Nang tanungin ang Regional Director (RD) ng Police Regional Office 4A, General Lucas, kung ang insidente ba ay isang arm encounter o hindi, ang sagot ng RD ay tila isang busal na nagpatahimik sa mga nagtatanggol sa operasyon.

“Base po sa investigation, wala pong arm encounter,” ang matapang at tuwirang pag-amin ng RD [22:04].

Ang kumpirmasyong ito ay nagpapatunay na ang official report ng mga operatiba ay huwad at malisyoso. Ang operasyong tinawag na buy-bust ay isa palang set-up, isang pagtangka na itago ang isang kriminal na gawain—ang pagpatay—sa ilalim ng kunwari’y lehitimong operasyon ng pulisya. Dahil dito, kinumpirma ng RD na nakapag-file na sila ng murder case laban sa limang operatiba, kabilang si P/SSgt. Michi Perez, na naisumite na sa piskalya [22:16] at [22:48].

Mga Iregularidad at Ang Confidential Asset

Hindi lamang ang katotohanan ng arm encounter ang kinuwestiyon. Naglabas din ng mga iregularidad ang imbestigasyon:

Kakulangan sa Papeles: Umamin ang team leader na si Police Master Sergeant Juan Macaraig na nagkaroon ng pre-operation report ngunit walang test buy na naganap [01:11].

Walang Plakang Sasakyan: Kinumpirma rin na ang ginamit na kotse (bios green) at motorsiklo sa operasyon ay walang plaka, na labag sa regulasyon [19:48] at [20:38]. Ang rason ng pulis: tinanggal daw ang plaka dahil kilala na sila ng mga adic [20:10], isang paliwanag na nagdulot ng mas maraming pag-aalinlangan sa legalidad ng kanilang mga ginagawa.

Ang Misteryosong Ahente: Isang mahalagang bahagi ng kuwento ang confidential asset na umano’y nag-ayos ng tagpuan. Ngunit nang piliting ipabanggit ang pangalan, tumanggi si P/SSgt. Perez, at sinabing konpidensyal ito [11:06]. Dahil dito, inutusan ng komite ang pulis na iharap ang nasabing confidential asset at ang lahat ng komunikasyon sa susunod na hearing, na may babala ng contempt kung magsisinungaling siya [13:22] at [14:31]. Ang kapatid naman ni Bryan ay inutusang magsumite ng text messages sa pagitan nila ni Bryan bago ang insidente, upang patunayan na wala itong kaugnayan sa droga [13:48] at [14:59].

Ang Matibay na Babala ng Kongreso

Ang pagdinig ay nagsilbing isang malakas na mensahe mula sa Kongreso sa buong hanay ng PNP. Kinilala ng mga mambabatas, kabilang sina Congressman Bosita at Congressman Akop, ang kabutihan ng pag-amin ng Regional Director, na nagpapakita ng hindi pagiging konsintidor [22:39].

“Huwag ninyong i-sacrifice ang career ninyo. Huwag ninyong i-sacrifice ang future ninyo. Huwag ninyong i-sacrifice ang future ng pamilya ninyo. Gawin niyo yung tama,” ang matibay na babala ni Cong. Bosita sa mga pulis na nakikinig [22:59]. Idinagdag niya na hindi lulusot sa komite ang mga nakasanayang mali dahil marami na ang na-dismiss at nakulong.

Tiniyak naman ng Tagapangulo ng Komite na hindi nila titigilan ang mga tinatawag na “bad eggs” sa organisasyon, na gumagamit ng buy-bust operation upang makagawa ng mga kriminal na aktibidad [24:15]. Ang kaso ni Bryan Laresma, at ng iba pang nauna, ay nagpapatunay na ang mga ganitong klase ng maling gawain ay hindi lamang insidente kundi isang seryosong problema na kumakain sa tiwala ng publiko at sumisira sa dangal ng mga tapat na pulis.

Ang pagpapatuloy ng resolusyon ng komite na imbestigahan ang mga ganitong kaso, hindi lamang sa isang rehiyon kundi sa buong bansa, ay nagpapakita ng kanilang seryosong commitment na ipaglaban ang mga biktima at panagutin ang mga nagkasala. Ang kaso ni Bryan ay isang malinaw na paalala: ang batas ay dapat ipatupad, at hindi gamitin, upang pumatay. Ang katotohanan ay lumabas, at ngayon, ang hustisya ang dapat managot. Ang buong bansa ay naghihintay kung paano magwawakas ang laban na ito para sa katarungan at panunumbalik ng tiwala sa mga nagpapatupad ng batas.

Full video: