Ang ‘Creative Intelligence’ ni Joey De Leon: Paano Binaligtad ng Isang Misteryosong Mensahe ang Laban Para sa Kaluluwa ng ‘Eat Bulaga!’

Ang buwan ng Hunyo 2023 ay mananatiling markado sa kasaysayan ng telebisyon sa Pilipinas bilang panahon ng isang matinding pagbabago, isang emosyonal na paghihiwalay, at isang naglalagablab na legal na labanan. Nang lumabas ang mga batikang host na sina Tito Sotto, Vic Sotto, at Joey De Leon (TVJ), kasama ang buong Dabarkads, sa kani-kanilang tahanan sa loob ng mahigit apat na dekada, hindi lamang isang noontime show ang humiwalay; isang institusyon ang naghanap ng bagong landas. Sa gitna ng kaguluhan, kung saan tila ang legalidad at negosyo ang magiging huling hatol, isang misteryosong mensahe mula kay Joey De Leon ang nagpaalala sa lahat kung ano ang tunay na pundasyon ng tagumpay: ang walang katumbas na pagkamalikhain.

Noong Hunyo 14, 2023, ilang linggo matapos ang kontrobersyal na pag-alis ng TVJ at ang simula ng legal na digmaan sa pag-aari ng ‘Eat Bulaga!’ brand, ginamit ni Henyo Master Joey De Leon ang kanyang social media platform upang magpasa ng isang pahayag na, bagama’t maikli at tila misteryoso, ay naging matinding panindigan sa kanilang isinusulong. Ang mensaheng ito ay hindi lamang naglalayong magbigay-impormasyon; isa itong ‘intellectual bomb’ na humamon sa kaibuturan ng isyu.

Ang Talino sa Likod ng ‘Bulaga!’

Ang pinakabuod ng mensahe ni Joey De Leon ay simple ngunit may matinding bigat: ang pag-angkin sa kanyang orihinal na paglikha. Ayon sa veteran host, siya ang utak at puso sa likod ng iconic na pangalang ‘Eat Bulaga!’ noong 1979, ang taon kung kailan isinilang ang pinakamatagal na noontime show sa mundo. Bilang patunay sa kanyang sentral na papel sa paglikha, ibinahagi niya ang isang sikat na quote mula sa henyo ng agham na si Albert Einstein: “Creativity is intelligence having fun.” Ito ang ginawa niyang paghahambing sa proseso ng paglikha niya sa titulo: “Korek! In 1979, I was having fun creating the title ‘Eat Bulaga.’ Fast forward BULAGA!”.

Sa konteksto ng legal na labanan, kung saan ang TAPE Inc. ay patuloy na nagtatangkang iparehistro at panatilihin ang ‘Eat Bulaga’ trademark, ang pahayag ni Joey ay nagsilbing isang matalas na paalala: ang tatak ay hindi lamang isang selyo sa papel; ito ay isang produkto ng talino at masayang pagkamalikhain. Ang emosyonal na aspeto ng kanyang pahayag ay lalong nagpakita ng tindi nang ipahayag niya ang kanyang pagtataka, at tila pagkadismaya, na ang pangalang ito na binuo sa kasayahan ay ngayon ay “pag-aawayan, pag-aagawan at marami ang nais na umangkin” matapos ang halos limang dekada.

Ito ay higit pa sa simpleng pag-aangkin ng pagka-may-akda; ito ay pagtatanggol sa ‘Word Mark’ at sa diwa ng programa. Habang hawak ng TAPE Inc. ang trademark para sa ‘merchandise’ at logo ng show, matindi naman ang paninindigan ng panig ng TVJ na ang karapatan sa pangalan at sa entertainment concept ay dapat mapunta sa mga orihinal na lumikha—kay Joey De Leon. Ang mensaheng ito ni Joey ang nagbigay-daan sa mga tagasuporta upang lalo pang kumapit sa pananaw na ang kaluluwa ng ‘Eat Bulaga’ ay hindi nabibili o naaangkin ng sinuman kundi ng mga taong nagbigay buhay dito.

Ang Emosyonal na Sigaw ng Pagkamalikhain

Ang pahayag ni Joey De Leon ay naging sulo na nagbigay-liwanag sa daan para sa Dabarkads at sa kanilang mga tagahanga. Sa mundo ng showbiz, kung saan ang pera at kontrata ang kadalasang nagdidikta, ang paggamit ng konsepto ng “Creative Intelligence” ay isang pambihirang taktika. Ito ay nagpakita na ang laban ay hindi lamang tungkol sa salapi, kundi tungkol sa moralidad, etika, at paggalang sa intellectual property. Ang bawat salita ni Joey ay sumasalamin sa hinanakit ng mga indibidwal na nagbuwis ng kanilang buhay at talento sa isang programa, ngunit biglang itinuring na hindi na mahalaga.

Ang mga tagahanga, na sumubaybay sa TVJ sa loob ng maraming taon, ay agad na nakakita ng koneksyon sa damdaming ito. Naging emosyonal na rallying cry ang mensahe: “Sikat na sikat kami!”, ang deklarasyon ni Joey na nagbigay-diin sa hindi matatawarang popularidad at pananatili ng TVJ sa kabila ng paglipat ng network at pagkawala ng pangalan. Ito ang kanilang pambawi—ang katotohanang ang tao, ang mga host, ang Dabarkads, at ang kanilang husay sa pagpapasaya ang tunay na nagpapatakbo sa palabas, hindi ang pangalan o ang studio.

Higit pa rito, nagbitaw si Joey ng isa pang matalim na paalala sa kalaban: “Be creative!”. Ang pahayag na ito ay diretsahang hamon sa mga nagtangkang magpatuloy sa show nang wala ang mga orihinal na host—isang panawagan na lumikha ng bago at orihinal, sa halip na sumandal sa legacy na hindi kanila. Ang pakiusap na “Gumawa hindi gumaya!” ay naging pilosopiya ng kanilang bagong programa, ang E.A.T., na nagpapatunay na ang kanilang sining ay nakatuon sa paglikha, hindi sa pagkopya o pag-angkin.

Ang Pamana at ang Kinabukasan

Ang “misteryosong mensahe” ni Joey De Leon noong Hunyo 14, 2023, ay nagbigay ng kulay at direksyon sa buong saga ng Eat Bulaga. Ito ay isang kritikal na sandali na naglipat ng usapan mula sa kung sino ang may legal na hawak sa pangalan, patungo sa kung sino ang may moral at historikal na karapatan sa pamana nito. Ang pagkamalikhain, ayon kay Joey, ang nanalo, at ang pagmamahal ng publiko ang pinakamalakas na trademark.

Ang patuloy na pagtalakay, pag-aagawan, at pag-aawayan para sa pangalan ng ‘Eat Bulaga’ matapos ang 44 na taon ay hindi lamang patunay sa lakas ng tatak, kundi patunay din sa lalim ng epekto nito sa kulturang Pilipino. Ang TVJ, bilang mga orihinal na lumikha at nagbigay-buhay, ay nagpapatunay na kahit sa pagkawala ng orihinal na pangalan, ang kanilang relevance ay nananatiling matatag, halos limang dekada na ang lumipas.

Sa huli, ang mensahe ni Joey De Leon ay nag-iwan ng isang malinaw na aral: ang tunay na yaman sa sining at telebisyon ay hindi matatagpuan sa kaban ng yaman ng isang korporasyon, kundi sa walang hanggang talino at diwa ng mga indibidwal na gumagawa nito. Ang kanilang kasaysayan ay hindi maaring burahin, at ang kanilang pagiging sikat ay hindi maaring ipasa. Ang kanilang “Creative Intelligence” ang kanilang sandata, at ang kanilang legacy ang kanilang di-matitinag na kuta. Patuloy na susubaybayan ng sambayanan ang laban na ito, na nauunawaan na ngayon na ang pinaglalabanan ay hindi lamang isang show, kundi ang karapatan ng isang creator sa kanyang likha.

Full video: