4 Black Bags, P125-Milyon Cash: Ang Nakakagimbal na Pag-amin ni Gina Acosta sa Di-Awdorisadong Paglipat ng Pondo ng OVP

Sa ilalim ng matatalas na tanong sa isang pagdinig ng Kongreso, isang opisyal ang nagbigay ng isang testimonya na naglantad sa nakakagulat at di-pangkaraniwang paraan ng paghawak sa pondo ng bayan—isang kuwento na kinabibilangan ng P125-milyong cash, apat na malalaking black duffle bag, at ang paglipat ng buong pananagutan sa ngalan lamang ng “tiwala.” Si Gina F. Acosta, ang Special Disbursing Officer (SDO) ng Office of the Vice President (OVP), ay napaamin sa isang proseso ng pagdisburse ng Confidential Fund (CF) na labag sa batas at naglagay sa kanya sa bingit ng malubhang pananagutan, na nagtatapos sa kanyang pag-iyak habang isinasalaysay ang mga pangyayari.

Ang testimonya ni Acosta ay hindi lamang pag-uulat ng mga transaksyon; ito ay isang salaysay tungkol sa matinding pananampalataya na nagbigay-daan sa kapabayaan at tila intensyonal na paglilihis sa tamang proseso ng akawntabilidad. Ang mga detalye ng pag-amin ay nagpinta ng isang larawan kung paano, sa ilalim ng “tiwala at kompiyansa” ni Bise Presidente Sara Duterte, ang mga pondo ng pamahalaan ay hinawakan sa paraang mas karaniwan sa mga pelikula kaysa sa mga opisyal na transaksyon ng isang tanggapan ng gobyerno.

Ang Batayan ng Tiwala: Mula Davao Hanggang OVP

Bago pa man naging SDO ng OVP, kinumpirma ni Acosta na nagtrabaho na siya nang matagal sa lokal na pamahalaan ng Davao City, kung saan siya ay naging supervising administrative staff sa City Budget Office. Ang pinakamahalaga, siya ay naging SDO din para sa confidential fund ng Davao City mula 2019 hanggang 2022. Ang panahong ito ay naganap habang si Sara Duterte ang alkalde. Ang pagkakaroon ng ganitong mataas at sensitibong posisyon sa loob ng mahabang panahon ay nagpapatunay sa “matinding tiwala at kompiyansa” na ipinagkaloob sa kanya ng kasalukuyang Bise Presidente.

Kinumpirma ni Acosta na ang kanyang karanasan at ang tiwalang ito ang dahilan kung bakit siya inatasan din bilang SDO para sa Confidential Fund ng OVP. Sa kanyang sariling pag-amin, dahil sa tagal niya sa trabaho, tila “namaster” na niya ang pamamaraan ng paghawak sa confidential fund. Ngunit ang “mastery” na ito ay tila hindi nakatuon sa pagsunod sa batas, kundi sa pagpapatupad ng utos at pag-iwas sa pagtatanong. Ang kanyang papel ay naging kritikal: siya ang tagapaghawak ng pondo, ang lumagda sa mga financial plan, at ang tanging opisyal na may pananagutan.

Ang P125-Milyong Cash at ang Apat na Duffle Bag

Ang pinakanakakagimbal na bahagi ng testimonya ay ang pagdedetalye kung paano kinuha ni Acosta ang pondo para sa ikaapat na quarter ng 2022. Noong Disyembre 20, 2022, sa parehong araw na inisyu ang disbursement voucher (DV) at tseke, nag-encash siya ng isang tseke na nagkakahalaga ng P125 milyon sa Landbank Show Boulevard. Ang bilis ng transaksyon ay kapansin-pansin—isang katunayan na nagpapahiwatig ng agarang pagpapatupad.

Dahil sa napakalaking halaga, ang P125 milyon ay inilagay sa apat na malalaking itim na travelling o “duffle bags.” Inilarawan ni Acosta ang mga bag na mas malaki pa sa karaniwang gym bag. Dahil sa bigat at dami ng pera, humingi siya ng tulong. Siya ay sinamahan ni Assistant Chief of Staff Limuel Orton at isang driver na miyembro ng Presidential Security Group (PSG) noong panahong iyon. Ginamit nila ang dalawang sasakyan, at ang pera ay hinati sa dalawang sasakyan.

Nang tanungin kung bakit hindi siya humingi ng mas maraming security, o kung bakit hindi siya natakot na ma-hold up, umamin si Acosta na talagang kinabahan siya. Ang paggamit ng dalawang sasakyan at paghahati ng pera, sa kanyang isip, ay nagsilbing contingency plan: “Kung ma-hold up man, may tira pang isa.” Ang pag-amin na ito ay nagbigay-diin sa matinding panganib na inasahan niya, habang sabay na naglantad na tila walang sapat at pormal na security protocol ang ipinatupad para sa pag-transport ng napakalaking halaga ng pondo ng bayan.

Ang pananaw na ito ay lalong nagpahayag ng malaking kontradiksyon nang kinumpirma ng dating Landbank branch head na si Violetta Constantino at ng head security guard na si Niño Bora na mahigpit na ipinagbabawal sa kanilang mga security guard ang tumulong sa pagbitbit ng bagahe ng mga kliyente—isang patakaran na lalong nagpa-question sa naging salaysay ni Acosta.

Ang Di-Awdorisadong Paglipat sa Walang Pananagutan

Ang mas nakakabigla ay ang sumunod na pangyayari. Sa halip na itago ang P125 milyon sa tatlong 4-footer na vault na binili mismo ng OVP (na inaming binili lang noong 2022 bilang paghahanda para sa CF), inamin ni Acosta na hindi niya inilagay ang cash sa vault. Sa halip, ang mga bag ay inilapag lamang sa sahig ng kanyang extension office.

Pagsapit ng 4:30 PM, dumating si Colonel La Chica, ang security officer at “ground commander” ng BPSP-PG (ang grupo ng seguridad ng Bise Presidente). Sa utos daw ng Bise Presidente, ipinasa ni Acosta ang buong P125 milyon kay Colonel La Chica. Si La Chica, bilang isang security officer, ay HINDI isang accountable officer sa ilalim ng batas ng pamamahala sa pondo. Ang paglilipat na ito, sa sarili niyang pag-amin, ay isang “unauthorized transfer” sa ilalim ng Presidential Decree 1445.

Ang paglilipat ng pondo sa isang hindi accountable officer ay labag sa batas. Tiyak na si Acosta, bilang SDO, ang may pananagutan sa P125 milyon. Ngunit sa ilalim ng matinding tanong, umamin si Acosta na ginawa niya ito dahil: “may approval po kay Ma’am Inday Sara” at dahil “may trust po ako kay La Chica dahil po authorize po siya ni Ma’am Sarah Duterte.” Ang pananagutan ay ipinasa, hindi batay sa batas o alituntunin, kundi batay sa personal na utos at tiwala.

Ang kasunod na katanungan ang siyang nagpabigat sa pananagutan ni Acosta: “Saan dinala ni Colonel La Chica ‘yan?” Ang kanyang sagot: “Yan ang hindi ko naalam, Ma’am, kasi sa kanya na po ‘yan.” Ang opisyal na inatasan na magdisburse at maging responsable sa pera ay umamin na hindi niya alam kung saan o paano ginastos ang P125 milyon. Ang pagpapasa ng pananagutan ay nagbigay kay Colonel La Chica ng usurpation of authority sa pagdi-disburse ng pondo, habang si Acosta naman ay napanagot para sa malversation by negligence.

Ang Misteryo ng Mary Grace Piatos at mga Kwestiyonableng Resibo

Ang huling bahagi ng testimonya ay tumuon sa liquidation report na pinirmahan ni Acosta, kung saan siya ay nagpatunay sa “correctness of the above data.” Ngunit lumabas na ang liquidation report ay puno ng mga butas.

Ibinunyag ng nagtatanong na mayroong mahigit 700 Acknowledgement Receipts (ARs) na may lagda ngunit walang printed name ng tumanggap—na nagpapaduda sa identidad ng mga recipient. Mayroon ding mahigit 300 ARs na may printed name ngunit hindi naman mabasa. Kung si Acosta mismo ang nagbigay ng pera, umamin siyang hindi siya papayag sa ganitong uri ng resibo. Ngunit dahil ipinasa niya ang buong disbursement kay Colonel La Chica, sinertipika pa rin niya ang report dahil “si Sir La Chica po ang makasagot po niyan.”

Ang pinakatanyag na pangalan sa mga resibo ay ang “Mary Grace Piatos,” na umano’y isa sa mga tumanggap ng pondo. Ang pagdududa sa pag-iral ng taong ito ay umabot sa punto na may nag-alok pa ng isang milyong piso para lamang magpakilala si Mary Grace Piatos. Sa ilalim ng tanong, umamin si Acosta na “siguro Tama po ‘yun ma’am” nang tanungin kung wala talagang nagpapakilalang Mary Grace Piatos dahil hindi naman ito totoo.

Ang pag-amin ni Acosta na siya ang accountable officer at siya ang nagdudusa sa huli ay nagtapos sa kanyang pag-iyak sa gitna ng pagdinig. Ang kanyang luha ay hindi lamang pagpapakita ng takot, kundi simbolo ng matinding pasakit at bigat ng pananagutan na ipinataw sa kanya.

Ang kuwento ni Gina Acosta ay nagbigay ng isang malinaw at nakababahalang halimbawa kung paano ang “tiwala” sa loob ng pampublikong serbisyo ay maaaring gamitin upang daigin ang akawntabilidad at legal na proseso. Ang P125-milyon sa apat na itim na duffle bag ay lumabas na isang mabilis, halos madaliang transaksyon, na ang tanging batayan ay ang utos ng pinuno ng ahensya. Sa huli, ang pag-amin ni Acosta ay hindi lamang tungkol sa nawawalang pondo; ito ay tungkol sa mga butas sa sistema ng pamamahala na nangangailangan ng agarang at masusing pagsusuri, bago pa man maging isang malagim na pamantayan ang kawalan ng pananagutan.

Full video: