ANG ‘HORROR HUB’ NG PORAC: Mga Detalye ng Pagpapahirap, Transnational Crime, at Mga Tanong sa LGU sa Gitna ng Pambansang Iskandalo

Isinulat ni: [Iyong Pangalan Bilang Content Editor]

Nakakagulat. Nakagagalit. At higit sa lahat, nakatatakot.

Iyan ang mga emosyong bumalot sa publiko at maging sa mga mambabatas matapos mabunyag ang mga detalyeng pilit na ibinabaon sa limot tungkol sa operasyon ng Lucky South 99 Outsourcing Inc., ang Philippine Offshore Gaming Operator (POGO) hub na matatagpuan sa Pulong Maba, Porac, Pampanga. Ang mga pagdinig sa Senado, na dating umiikot sa isyu ng soberanya at lokal na pulitika, ay tuluyan nang naging pagtatangkang hukayin ang isang pugad ng organisadong krimen, na punung-puno ng kuwento ng matinding pagpapahirap, human trafficking, at isang nakakabiglang pag-ugnay sa mga itinuturing na transnational criminal group.

Sa gitna ng mga sunud-sunod na pagdinig, sumiklab ang emosyon, umalingawngaw ang matitinding pagtatanggol, at nabuksan ang mga pinto sa mga katanungang nagdudulot ng matinding pagdududa sa pananagutan ng Lokal na Pamahalaan (LGU) at maging sa mga ahensya ng gobyerno.

Ang Matinding Pagtatanggol at Handa Nang Pagbibitiw

Isa sa pinakamainit na bahagi ng pagdinig ay ang maalab at emosyonal na pagtatanggol ni Senador Lito Lapid sa kanyang pangalan. Sa isang bihirang pagpapakita ng matinding damdamin, buong diin niyang itinanggi ang mga paratang ng isang vlogger na nag-uugnay sa kanya bilang may-ari ng 10-ektaryang lupa ng POGO sa Porac o bilang protector ng ilegal na operasyon.

“Gusto kong patunayan dito sa hearing na ito na wala po akong kinalaman dito sa operasyon ng Pogo at hindi po nakapangalan ang lupang 10 ektarya diyan sa Pogo na ‘yan,” ani Senador Lapid, na halatang nadala ng emosyon. Ibinahagi niya ang paghihiya na kanyang nararamdaman tuwing tinatanong siya ng mga kamag-anak, kumpare, at kaibigan tungkol sa isyu.

Ngunit hindi lang ito simpleng pagtanggi. Binitawan ni Senador Lapid ang isang matinding hamon: “Kung ako napatunayan nilang kasali ako diyan, pwede akong mag-resign bilang Senador dahil hindi ko po papayagan na masisira ang pangalan ko rito.” Ang deklarasyong ito ay nagpapakita ng tindi ng pinsala na idinulot ng iskandalo ng POGO sa imahe ng Porac, na aniya’y nasasama na ang pangalan tulad ng bayan ng Bamban, Tarlac. Ang isang taong may tatlong termino bilang Bise-Gobernador, tatlong termino bilang Gobernador, at nasa ikatlong termino na bilang Senador—na nagpapakita ng matagal nang integridad sa serbisyo—ay handang isakripisyo ang kanyang posisyon upang patunayan ang kanyang kalinisan.

Maging si Porac Mayor Jaime “Jing” Capil ay tumindig at nagbigay ng kumpirmasyon, na nagbigay linaw sa usapin ng pag-aari. Ayon kay Mayor Capil, ang lupa ay nakapangalan sa “Cruz siblings,” hindi sa Senador. Tila isang malaking gulo lamang sa social media ang nagpabigat sa usapin. Kasabay nito, nanawagan din si Senador Lapid sa National Bureau of Investigation (NBI) na bigyang-pansin ang vlogger na, aniya, ay may siyam na kasong libel, anim dito ay may warrant of arrest. Ang pag-iingat sa pangalan, lalo na ng mga lokal na pamahalaan at opisyal, ay isa sa malaking emosyonal na epekto ng isyu ng POGO sa Pampanga.

Ang Pag-angat ng Porac: Despite o Dahil sa POGO?

Si Mayor Capil mismo ay humarap sa matitinding pagdududa. Pinabulaanan niya ang balita na siya raw ay biglang yumaman dahil sa POGO, at sinimulan niya ang kanyang presentasyon sa pamamagitan ng pagdedetalye ng kanyang background bilang matagumpay na negosyante bago pumasok sa pulitika. Siya ay nagtapos ng kursong Electrical Engineering at kumuha pa ng Masteral Unit sa Public Administration.

Ngunit ang pinakatampok sa kanyang pahayag ay ang pagtatanggol sa ekonomiya ng Porac. Ipinagmalaki niya kung paano umangat ang bayan mula nang siya ay maupo noong 2019, na itinuturing noon na isang “natutulog na bayan.” Ang kanyang hangarin, tulad ng hangarin ni Senador Lapid, ay mapaunlad ang Porac at maging isang lungsod sa loob ng limang taon.

Ayon sa kaniyang datos, batay sa COA audit report:

Total Assets ay tumaas mula P578 milyon (2019) tungo sa P757 milyon (2022).

Total Revenue ay tumaas mula P439 milyon (2019) tungo sa P729 milyon (2022)—halos 100% ang inangat.

Mariin niyang sinabi na ang pag-angat na ito ay “hindi po ito dahil sa Pogo na pawang 6.5 milyon lamang ang kinita over the years mula sa permits at around 10,000 at 4,000 every year sa Business Permit at real property tax.” Para sa kanya, ang POGO ay isa lamang maliit na bahagi ng kita ng bayan, at ang paglago ay bunga ng mabuting pamamahala. Ang mantsa sa pangalan ng bayan, na nagkakahalaga lamang ng “Php4,000” sa Real Property Tax kada taon, ay aniya’y napakamahal. Ang kaniyang pagtatanggol ay nagpapahiwatig ng kanyang pagkadismaya na ang reputasyon ng Porac ay nasira dahil sa isang negosyong maliit lang ang naiambag, at kung tutuusin, ay nagdulot lamang ng pinsala sa imahe ng bayan.

Ang ‘Pinakamabalasik na Torture POGO’

Ngunit ang lahat ng usapin sa pulitika ay pansamantalang natabunan ng mga nakakakilabot na testimonya at datos na inilatag ng Presidential Anti-Organized Crime Commission (PAOCC).

Ayon kay Usec. Gilbert Cruz, at Dr. Casio, ang Lucky South 99 ay kilala sa Chinese POGO community bilang “Park 3” at tinaguriang “most prolific torture POGO.” Hindi tulad ng ibang POGO na may nakatagong “torture rooms,” sa Porac, ang pagpapahirap ay tila naging normal na bahagi ng operasyon, na nagpapakita ng antas ng karahasan at kawalang-pakialam ng mga nagpapatakbo rito.

Ang mga opisyal ng PAOCC ay nagbahagi ng nakakagimbal na detalye ng kanilang pag-iinspeksyon:

Nakakalat na Gamit Pananakit: May mga nakitang baseball bat, taser, at iba pang kagamitan sa pagpapahirap na nakakalat sa “siguro in maybe 12 o 15 rooms” ng compound. Ang paghahanap ng mga kagamitan sa iba’t ibang silid ay nagpapakita na ang pagpapahirap ay hindi isolated na insidente kundi isang systemic na gawain.

Mga Larawan ng Kamatayan: Isang nahuling torturer ay may natagpuang mga larawan sa kanyang cellphone ng mga biktima ng tortyur, pati na ang mga “dead torture victims,” na nagpapakita kung paano sila iginapos at pinahirapan, na tila ipinagmamalaki pa.

Mga Nirescue na Biktima: May mga biktima na nirescue matapos ang raid, kabilang na ang isang lalaking nakaposas sa bed frame at isa pang Chinese national na nakatali sa loob ng isang kuwarto at humihingi ng tulong, na aniya’y halos 10 araw na siyang binibigyan lang ng tubig at patuloy na binubugbog. Ito ay nagpapakita ng kalupitan ng operasyon, kung saan ang tao ay tiningnan bilang isang kalakal lamang na maaaring pahirapan at ipagbili.

Ito ay hindi na ordinaryong krimen. Kinumpirma ng PAOCC na ang grupong nagpapatakbo ng Lucky South 99 ay miyembro ng isang transnational criminal group (triad) na may rekord ng mararahas na krimen sa China, Hong Kong, at Macao. Mayroong 14 persons of interest na na-identify, kabilang ang walong walang valid passport. Ang mga kriminal na ito, anila, ay “nerve-racking and chilling” at matagal nang nakikita sa bansa, ang isa pa nga ay isang fugitive mula pa noong 2005. Ang pagkakatuklas sa mga autentikong uniporme ng militar/pulis ng China ay nagpapatibay pa sa hinala na ang operasyon ay pinapatakbo ng mga may koneksyon sa pulisya, tulad ng isang retired police officer mula Xiamen. Ang mga detalyeng ito ay nagbigay-diin sa kakulangan ng seguridad sa bansa, kung paanong ang mga dayuhang kriminal ay nagawang makapamuhay sa Pilipinas “in plain sight” sa loob ng maraming dekada.

Ang Kaso ng Dissolved Barangay at Pagpapatayo sa Pandemya

Ang mga katanungan tungkol sa pananagutan ng LGU ay tumindi pa nang tanungin ni Senador Sherwin Gatchalian ang isyu ng pagpapatuloy ng konstruksyon sa POGO hub sa gitna ng Enhanced Community Quarantine (ECQ) o lockdown noong 2020 at 2021.

Ayon sa mga satellite imagery at report ng Komite, ang pagtatayo ng 47 gusali ay nagpatuloy mula 2019 at halos matapos na noong 2021—mga panahong mahigpit na ipinagbabawal ang mga hindi essential na konstruksyon.

Ang depensa ni Mayor Capil sa usaping ito ay nagdulot ng mas maraming pagdududa:

“Wala kaming kaalaman” dahil busy sila sa pagtugon sa pandemya.

Ang POGO hub ay matatagpuan sa Pulong Maba, isang “dissolved Barangay,” na aniya’y walang nakakasakop na Punong Barangay at ang tanging entry at exit ay sa Angeles City, hindi sa Porac. Ayon sa Mayor, ang heograpikal na sitwasyon ng lugar ay nagdulot upang maitago sa kanila ang konstruksyon.

Mariing kinuwestiyon ni Senador Gatchalian ang pahayag na ito. Paanong ang isang LGU ay magbibigay ng Business Permit (noong 2019 at 2020 bilang BPO) at Building Permit (para sa 47 gusali) nang hindi nalalaman ang pisikal na aktibidad sa pagtatayo, lalo na’t may obligasyon ang Treasurer na mag-audit? Kung walang Kapitan, mas lalo sanang dapat maging “alert” at “alisto” ang LGU sa mga nangyayari sa lugar. Kung ang isang lugar ay walang barangay jurisdiction at hirap puntahan, mas lalong dapat itong bantayan ng LGU.

Mas lalo pang nag-init ang usapan nang ipakita ang mga larawan na kinabibilangan ni Mayor Capil kasama ang dalawang POGO bosses—sina Wo Duar (Mr. Wo) at Ke Liong—noong 2021, na aniya ng Mayor ay isang pagbisita lamang sa property para sa imbestigasyon, ngunit ayon sa Komite ay isang groundbreaking ng Phase 3. Kinumpirma din ni Mayor Capil na dalawang beses nagpadala ang LGU ng composite inspection team (August 25, 2023 at May 3, 2024), na kasama pa ang PNP, upang inspeksyunin ang Lucky South 99. Ngunit ang resulta ng mga inspeksyong ito, aniya, ay “wala namang nakitang any criminal activities.” Ang mga pahayag na ito ay nagpapakita ng isang malaking disconnect sa pagitan ng nakita ng LGU at ng matinding krimen na natuklasan kalaunan ng PAOCC.

Ang Milagro ng Agrarian Reform Land

Hindi pa rito nagtatapos ang mga misteryo. Isang opisyal mula sa Department of Agrarian Reform (DAR) ang dumalo at kinumpirma ang mga ulat na ang lupain na kinalalagyan ng 10-ektaryang POGO hub ay posibleng sakop ng repormang agraryo (CARP) at dapat sana’y naipamahagi na sa mga magsasaka.

Ang milagro—o mas tamang tawagin na iskandalo—ay kung paanong ang isang lupang may order na para sa pamamahagi sa mga farmer beneficiaries ay nagawang patayuan ng malalaking gusali ng POGO nang walang aplikasyon para sa land conversion o pagbabago ng gamit ng lupa. Ito ay naglalagay sa kawawang kalagayan ng mga magsasaka at nagtatanong sa mga proseso ng ahensya at LGU. Ang pagsasabi ni Mayor Capil na ang lupa ay private property at wala siyang alam na may agrarian reform related na isyu rito ay nagpapahiwatig ng malaking kailangan na coordination at validation ng titulo at gamit ng lupa sa pagitan ng LGU at DAR.

Ang kombinasyon ng mga isyu—ang matinding pagpapahirap ng isang transnational triad, ang kawalan ng malinaw na LGU oversight, ang patuloy na konstruksyon sa kasagsagan ng pandemya, at ang di-maipaliwanag na paggamit ng lupang agraryo—ay nagpapakita ng isang malalim na sakit sa sistema.

Ang Lucky South 99 ay hindi lamang isang simpleng POGO; ito ay isang ‘horror hub’ na nagpapakita ng laking kakayahan ng organisadong krimen na makapamuhay at makapag-operasyon sa Pilipinas, sa gitna ng mga butas at pagdududa sa pananagutan ng mga nakaupo sa gobyerno. Ang mga pagdinig ay patuloy na maghahanap ng kasagutan: Sino ang nagbigay pahintulot? Sino ang nagprotekta? At kailan matitigil ang pagdurusa ng mga inosenteng biktima sa kamay ng mga dayuhang kriminal na ito?

Full video: