ANG ARAW NG PANANAGUTAN: Dating Pangulong Duterte, Inaresto sa Pagsapit ng ICC Warrant, Nagdulot ng Tensyon at Political Earthquake

Ni: (Pangalan ng Inyong Content Editor)

Ito ang araw na matagal nang inaasahan ng marami, at kasabay nito’y kinatatakutan ng iba. Noong Martes, Marso 11, 2025, nilaslas ng isang hindi inaasahang pangyayari ang kalmadong umaga ng bansa: ang pag-aresto kay dating Pangulong Rodrigo Duterte. Paglapag niya sa Ninoy Aquino International Airport (NAIA) Terminal 3 mula sa Hong Kong, sinalubong siya, hindi ng simpleng welcome, kundi ng isang warrant of arrest mula sa International Criminal Court (ICC), isinilbi ng pinagsanib na puwersa ng INTERPOL at Philippine National Police (PNP) Criminal Investigation and Detection Group (CIDG).

Ang balita, na mabilis na kumalat at kinumpirma ng Malacañang, ay nagdulot ng matinding tensyon at agad na nagpabago sa takbo ng pambansang usapin [04:14]. Ang dating Pangulo, na nahaharap sa kasong “Crimes Against Humanity” dahil sa libo-libong extrajudicial killings (EJKs) na naganap noong kanyang madugong war on drugs, ay tuluyan nang napasailalim sa kustodiya ng mga kinauukulan. Higit pa sa simpleng pagpapatupad ng batas, ang dramatikong pangyayaring ito ay nagbukas ng isang mahalagang kabanata sa kasaysayan ng Pilipinas—ang pagkilala na walang sinuman, kahit ang dating pinakamakapangyarihang tao sa bansa, ang nakatataas sa batas.

Ang Tense na Pagbabalik sa Maynila

Bandang 9:20 ng umaga, Martes, dumating si Duterte sa VIP arrival area ng NAIA 3. Agad siyang sinubok ng pagpapatupad ng warrant of arrest [10:01]. Ayon sa ulat, sinubukan pa ni Honeylet Avanceña, asawa ng dating Pangulo, na pigilan ang mga awtoridad, na nagpahayag ng pagkadismaya at pag-aakusa ng pang-aabuso, at iginiit na walang pormal na arrest warrant na isinilbi [03:06, 03:23]. Gayunpaman, pinakalma ni Duterte ang sitwasyon at nakipag-ugnayan na lamang sa PNP at INTERPOL. Ang mga opisyal na nagpatupad ng warrant ay tiniyak na nakasuot sila ng body camera, isang kilos na nagpapahiwatig ng transparency sa gitna ng matinding kontrobersiya [04:47, 10:31].

Subalit, hindi nagtapos sa dramatikong pag-aresto ang tensyon. Lumabas ang ulat na tumaas umano ang blood sugar ni Duterte matapos siyang arestuhin, nagpapakita ng matinding discomfort [08:10]. Ayon kay dating National Intelligence Coordinating Agency (NICA) Director General Alex Paul Monteagudo, kinailangan sana ni Duterte na dalhin sa ospital, ngunit mariin daw itong tinanggihan ng PNP [08:38]. Ang detalye ng kanyang kalusugan ay nagbigay ng emosyonal na aspekto sa usapin, na nagpapahiwatig na sa likod ng pulitikal na tagisan, may isang tao ring nakararanas ng sakit at pagsubok.

Pananaw ni Roman: Ang Pagsunod sa Rule of Law

Ang pinakamalalim na pagsusuri at paninindigan ukol sa pangyayari ay nagmula kay House Committee on Women and Gender Equality Chairperson at Bataan First District Representative Geraldine Roman. Sa kanyang press conference, mariin niyang kinumpirma na ang hakbang na ito ay patunay na ang Pilipinas ay isang bansang gumagalang sa rules-based order ng mundo [11:04].

“Uphold the rule of law. Nobody is above the law,” pahayag ni Roman [11:14].

Idiniin niya na ang pag-aresto ay nagpapahiwatig ng pagkakaisa ng komunidad ng mga bansa sa paggalang sa batas, hindi lamang sa lokal, kundi maging sa pandaigdigang saklaw [11:43]. Para sa mambabatas, ang desisyon ng administrasyon ni Pangulong Bongbong Marcos na makipagtulungan sa ICC ay isang pagpapakita ng pangako sa internasyonal na obligasyon, na mahalaga para sa kredibilidad at katatagan ng bansa [17:31].

Ang Moral na Tagumpay ng mga Biktima

Sa gitna ng usapin ukol sa rule of law, nag-iwan ng matinding emosyonal na bigat ang pahayag ni Roman para sa mga pamilya at biktima ng EJKs. Bilang chairperson ng committee on women, tinukoy niya ang Women’s Month bilang isang konteksto kung bakit ang pangyayaring ito ay isa ring “moral victory for women” [25:35, 29:10].

“Nothing can surpass the pain of a mother losing a child,” pagdidiin niya [26:11]. Kinilala niya ang pagdurusa ng mga inang nawalan ng anak, asawa, o mahal sa buhay, at ang katotohanang sila ang pinaka-apektado sa anumang sitwasyon ng conflict o war [26:05].

Inamin ni Roman na ang imbestigasyon ng House Quad Committee sa EJKs ay talagang nagpatibay sa kaso laban kay Duterte. Sa katunayan, ikinagulat niya nang mapakinggan mismo mula sa dating Pangulo ang pag-amin niya na nag-utos siya ng mga pagpatay noong kanyang termino [14:35]. Ang mga pagdinig na ito ay nagbigay ng tinig sa mga biktima at nagkumpirma ng culpability [14:13].

Ang mensahe ni Roman sa mga pamilya ng biktima ay puno ng pag-asa: “Bilog ang mundo, and sooner or later we have all to face justice, face the music… Marahil sa pamamagitan ng ICC, hindi na nga isang local court na naghihinay-hinay nito, ay magkakaroon ng katarungan ang ating mga biktima” [15:33, 16:47].

Ang Dalawang Mukha ng Hustisya: Due Process at ang Mas Mataas na Moralidad

Isang kontrobersyal ngunit mahalagang punto ang inihayag ni Roman: ang pagbibigay ng due process kay Duterte, na siya mismo ay inakusahan ng pagkakait nito sa libo-libong Pilipino noong drug war [30:39].

“We always have to take the high ground,” paliwanag ni Roman [30:54, 31:41]. Sa panig ng gobyerno at ng bansa, kinakailangan umanong sundin ang pinakamataas na pamantayan ng batas. Ang dating Pangulo ay itinuturing pa ring innocent until proven guilty at may karapatang magpaliwanag at magbigay ng ebidensya sa ICC [16:57, 30:15]. Ang pagpapatupad ng batas nang may due process ay nagbibigay ng moral authority sa Pilipinas upang magsalita tungkol sa rule of law [31:41].

Para sa mga tagasuporta ni Duterte, nanawagan si Roman na bigyan ng pagkakataon ang ICC, sa halip na magdulot pa ng kaguluhan. Ang pagtingin sa prosesong ito bilang isang pagkakataon para sa dating Pangulo na “i-air his side” ay makatutulong upang mapawi ang mga pagdududa at spekulasyon [30:07].

Ang Pagkabuwag ng UniTeam at ang Alitan ni VP Sara

Hindi rin nakaligtas ang isyu sa pulitikal na landscape, partikular ang lumalalang alitan sa pagitan nina Pangulong Marcos Jr. at Bise Presidente Sara Duterte. Ang pag-aresto kay Duterte ay may direktang implikasyon kay VP Sara, lalo’t napabalita na magsisilbing legal counsel ng Bise Presidente ang kanyang ama sa impeachment trial [11:59]. Bagama’t tiwala si Roman na makakahanap si VP Sara ng kapalit, ang pangyayari ay nagpalalim pa sa political rift.

Tinalakay din ni Roman ang pahayag ni VP Sara na “na-scam” siya ng UniTeam [18:08]. Hindi sumang-ayon si Roman sa pahayag na ito at kinuwestiyon ang pag-uugali ni VP Sara, na aniya’y naging antagonistic kay Marcos Jr. kahit pa binigyan siya ng maraming prerogatives at respeto sa kanyang posisyon [20:41, 21:30].

Sa pahayag ni VP Sara na inabandona ng buong gobyerno ang Office of the Vice President (OVP) [23:36], mariing tumutol si Roman. Aniya, hindi abandonment ang pag-eeksamin sa badyet, at ang OVP ay patuloy na gumagana sa ilalim ng mandate nito [24:39, 25:13]. Ang buong usapan, mula sa kontrobersyal na confidential funds hanggang sa pampublikong pag-aakusa ni VP Sara, ay nagpapakita ng isang governing coalition na unti-unting nagkakawatak-watak, na nag-ugat sa loyalty at expectations na hindi na-abot [19:01].

Ang Mensahe sa mga Bagong Lider at ang Panawagan na Bumalik sa ICC

Sa huli, ipinunto ni Roman na ang pag-aresto kay Duterte ay nagbigay ng matinding babala sa lahat ng mambabatas at mga opisyal ng ehekutibo: ang batas ang dapat laging manaig [35:11].

“You can be as as you want and you be as determined as you want, but you have to operate within the bounds of the law,” paalala niya [34:55].

Para kay Roman, ang paggalang sa batas ay hindi lamang usapin ng hustisya; ito rin ay usapin ng ekonomiya. Binanggit niya na ang mga investors ay natatakot pumasok sa isang bansang walang rule of law dahil sa kawalan ng stability at katiyakan [38:31, 38:48]. Kaya naman, iginiit niya ang personal na suhestiyon: ang Pilipinas ay dapat bumalik na sa ICC [39:09].

“Ang batas ang ating tanging sandigan at proteksyon sa pang-aabuso,” pagtatapos ni Roman [39:29].

Ang pag-aresto kay dating Pangulong Rodrigo Duterte ay hindi lamang isang pagpapatupad ng warrant—ito ay isang pambansang pagsusuri ng konsensiya. Ito ang sandali kung saan sinubok ang pundasyon ng demokrasya, kung saan ang pananagutan ay ipinapakita, at kung saan ang rule of law ay muling itinatatag. Sa isang bansang nakaranas ng matinding pagsubok sa paghahanap ng hustisya, ang pagdating ng ICC warrant ay hindi nagwawakas sa kuwento, bagkus ay nagbubukas ng daan patungo sa pag-asa at paggaling.

Full video: