TAPOS NA ANG USAPAN: ICC, KINUMPIRMA ANG JURISDICTION; HULING DEFENSA NG KAMPANYA SA DROGA, GUMUHO; ARESTONG KINA SEN. BATO AT BONG GO, NAKABITIN NA!

Ang Desisyon na Yumanig sa Batasan at Nagpabago sa Kasaysayan ng Hustisya sa Pilipinas

Yumanig ang mundo ng Philippine politics at law enforcement nang pormal na ilabas ng International Criminal Court (ICC) Pre-Trial Chamber I ang desisyon nito noong ika-23 ng Oktubre, 2025, na nagpapatibay sa kanilang hurisdiksiyon upang ipagpatuloy ang imbestigasyon sa “Situation in the Republic of the Philippines”—mas kilala bilang madugong kampanya kontra droga ng nakaraang administrasyon. Ang resolusyong ito ay hindi lamang isang simpleng legal na pahayag; ito ay isang malinaw at matalim na hatol na nagbasura sa lahat ng depensa at nagbigay-daan sa posibleng pag-aresto sa mga tinaguriang co-perpetrators ni dating Pangulong Rodrigo Duterte.

Sa gitna ng tensyon, dalawang pangalan ang nangibabaw sa mga usapin at pinaniniwalaang nasa bingit ng panganib: sina Senador Ronald “Bato” Dela Rosa, ang dating Philippine National Police (PNP) chief na naging pangunahing mukha ng War on Drugs, at si Senador Christopher Lawrence “Bong” Go, ang matalik na kasamahan ng dating pangulo. Ang tanong ay hindi na kung may hurisdiksiyon pa ba ang ICC, kundi kailan at sino ang susunod na ipapatawag o aarestuhin ng international tribunal.

Ang Pagguho ng Legal na Kuta: Bakit Hindi Na-Technical ng ICC ang Depensa?

Matagal nang iginigiit ng kampo ni Duterte, sa pangunguna ng kanyang legal team, na nawalan na ng hurisdiksiyon ang ICC sa Pilipinas dahil pormal na itong kumalas sa Rome Statute noong Marso 2019. Ang kanilang pangunahing argumento ay nagsasabing ang pormal na pag-authorize ng imbestigasyon ay naganap noong Setyembre 2021, matapos ang pagkalas ng bansa. Ngunit ang ICC Pre-Trial Chamber I ay nanindigan, at sa isang desisyong nagbigay ng certainty at confidence sa prosekusyon, binasura nila ang lahat ng paghamon sa kanilang kapangyarihan.

Ipinaliwanag ng mga hukom na nagsimula ang preliminary investigation sa Pilipinas noong 2018, BAGO pa man magkabisa ang pag-alis ng bansa sa ICC noong 2019 [07:32]. Ayon sa Article 127, Paragraph 2 ng Rome Statute, ang pag-alis ng isang estado ay hindi makahahadlang o makasisira sa “continued consideration of any matter which was already under consideration” bago pa man maging epektibo ang pag-withdraw [17:38].

Sa simpleng salita, dahil may kaso nang pinag-aaralan ang ICC bago nag-withdraw ang Pilipinas, hindi na mahalaga ang pag-alis. Kaya’t ang ginawang pagkalas ng bansa ay tiningnan bilang isang “sadyang pag-iwas” o evasion sa imbestigasyon, na lalo lamang nagpatibay sa determinasyon ng korte na ipagpatuloy ang pag-usig. Ang desisyong ito ay tumapos sa mahabang debate at nagpatunay na ang pagnanais na makaiwas sa hustisya ay hindi nagbunga.

Ang Tahasang Payo: Suko Na, Bato!

Dahil sa matibay na desisyon ng ICC, lalong umigting ang usapin hinggil sa mga susunod na hakbang ng mga opisyal na sinasabing may pananagutan. Dito pumasok ang matapang na payo ni International Criminal Court Assistant to Counsel Attorney Christina Conti.

Ayon kay Atty. Conti, mas makabubuti para kay Senador Ronald “Bato” Dela Rosa na maging maagap at tapusin na ang isyu. Walang pag-aalinlangan niyang iminungkahi na isuko na ni Bato Dela Rosa ang sarili sa hurisdiksiyon ng ICC ngayon [01:47]. “I would say it’s best to get things over and done. I would even suggested he… submit himself to the jurisdiction of the court now and question case on its merit kung siya ba talaga ay may kasalanan o wala,” paliwanag ni Atty. Conti [01:54].

Ang payo na ito ay nagmumula sa isang pananaw na ang pagtatago o paglaban sa hurisdiksiyon ay wala nang saysay, lalo pa’t gumuho na ang legal na depensa. Ang pagsuko ay magbibigay-daan sa senador na harapin ang kaso batay sa merito, na titingnan kung gaano kalaki ang kanyang direktang pananagutan bilang dating PNP Chief na nanguna sa War on Drugs.

Kinumpirma ni Senador Antonio Trillanes IV ang matinding banta kay Dela Rosa. Ayon kay Trillanes, nakakuha siya ng impormasyon mula sa isang source na konektado sa ICC na nagsasabing si Dela Rosa ang unang target ng pag-aresto sa mga co-perpetrators [03:00]. Ang kanyang papel sa madugong kampanya ay tinitingnan bilang “undeniable” at hindi na mabubura sa mga dokumento ng korte [03:50].

Ang Anino ni Bong Go: Pera o Logistik?

Hindi lamang si Senador Dela Rosa ang pinag-iinitan ng ICC. Kasama sa mga posibleng isusunod sa arrest order ay si Senador Bong Go [02:42]. Ngunit kung si Bato Dela Rosa ay may malinaw na papel bilang pinuno ng pulisya, mas nakakalito ang sitwasyon ni Bong Go.

Hinala ng ilan, maaaring ang papel ni Bong Go sa umano’y krimen laban sa sangkatauhan ay nasa panig ng “money side or logistic side,” at hindi cerebral o thinking role [06:20]. Siya ay posibleng nasangkot sa pag-uutos o pagbibigay ng pondo at suporta sa mga operasyong labag sa batas. Ipinaliwanag ni Atty. Conti na ang prosekusyon ang magde-determina ng eksaktong papel ng senador, na maaaring malaman sa pamamagitan ng mga insider witnesses [05:52].

Ang pagkakadawit sa mataas na opisyal na ito, na matalik na kaalyado ng dating pangulo, ay nagpapahiwatig na lumalawak na ang saklaw ng imbestigasyon [03:16]. Ang lahat ng dating opisyal na may kaugnayan sa War on Drugs ay posibleng madamay, lalo na’t kinumpirma na ng ICC na may sapat silang hurisdiksiyon upang usigin ang mga co-perpetrator [11:24]. Ang tanging depensa na lang na natitira ay ang isyu ng unfit for trial para kay Duterte, na isang personal na isyu at hindi nakakaapekto sa hurisdiksiyon ng korte [11:52].

Ang Ginhawa ng mga Biktima at ang Hamon sa Prosekusyon

Ang desisyon ng ICC ay nagdulot ng malaking ginhawa at kapanatagan sa mga pamilya ng biktima. Ayon kay Atty. Conti, ang pagpapatibay sa hurisdiksiyon ay nangangahulugan na siguradong magpo-proceed ang kaso laban sa dating pangulo at sa kanyang mga kasamahan [09:58]. Ang matagal nang hinihintay na hustisya ay tila malapit nang matamo.

Para sa prosekusyon, ang matibay na desisyong ito ay nagbigay ng lakas-loob at confidence [34:50]. Wala na silang balakid na patungkol sa isyu ng hurisdiksiyon, kaya’t maaari na silang mag-aplay at humingi ng warrant of arrest o summons sa mga taong posibleng kasama pa sa iniimbestigahan [35:17]. Ang pag-aresto na hindi na mapipigilan ng teknikalidad ay isang malaking tagumpay para sa rule of law.

Ang paninindigan ng ICC ay nagbigay ng isang malinaw na mensahe: walang sinuman, gaano man kataas ang posisyon, ang makakatakas sa pananagutan sa harap ng krimen laban sa sangkatauhan. Ang pagguguho ng depensang legal ay nagbigay-linaw sa landas ng hustisya. Sa huli, ang pag-aresto nina Senador Bato Dela Rosa at Senador Bong Go ay hindi na tanong ng kung, kundi ng kailan. Ang orasan ay tumatakbo na, at ang bawat Pilipino ay nakatutok sa mga susunod na kabanata ng kasaysayan. Ang kasong ito ay hindi lamang tungkol sa drug war, kundi tungkol sa moralidad, pananagutan, at kalidad ng pamumuno sa isang bansa na uhaw sa tunay na katarungan.

Full video: