So oo nga, mga sangkay — magandang pag-usapan po ito ngayon dahil may malaking laban na laban sa katiwalian sa bansa! Naku, yari na talaga ang mga corrupt ngayon!

Yo guys, what’s up! This is me, your solid sangkay, back for another vlog! Kamusta po kayo mga kababayan? Ngayon ay tatalakayin natin ang isa sa mga pinakamainit na balita: ang pagbubukas ng SALN o Statement of Assets, Liabilities, and Net Worth ng mga opisyal ng gobyerno sa publiko.

Oo, tama ang narinig niyo. Sa panahon ngayon ni Pangulong Bongbong Marcos, sa tulong ni Justice Secretary Jesus Crispin “Boying” Remulla, mas magiging transparent na ang pamahalaan. Ibig sabihin, puwede nang makita ng publiko ang mga yaman, utang, at ari-arian ng mga opisyal ng gobyerno na dati ay mahigpit na tinatago.

Bagong Panuntunan Mula sa Ombudsman

Ayon kay Remulla, binuksan na ng Office of the Ombudsman ang access sa SALN ng mga opisyal ng gobyerno. Ang dahilan? Simple lang — karapatan ng publiko na malaman kung paano kumikita at ginagamit ng mga nasa posisyon ang kanilang yaman.

“The public has a legitimate right to know how those in government acquire and manage their wealth,” sabi ni Remulla. “Transparency is not a slogan — it’s a safeguard against corruption.”

Napakaganda, ‘di ba mga sangkay? Kasi kung titingnan mo, maraming opisyal ang may sweldong nasa ₱300,000 kada buwan, pero may mga mamahaling sasakyan, private jets, at resort properties! Saan nanggaling ang pera? Yan ang malaking tanong!

Ngayon, dahil sa pagbubukas ng SALN, makikita na ng taumbayan ang tunay na kalagayan ng kanilang mga lingkod-bayan.

Binawi ang Dating Memo ni Martires

Binabawi ni Remulla ang dating memorandum ni former Ombudsman Samuel Martires, na noong panahon ni Duterte ay mahigpit na ipinagbawal ang paglalabas ng SALN. Kaya nga, sabi ng mga netizens, “Bakit kailangang itago kung wala namang tinatago?”

Noon, kailangan pa ng written consent ng mismong opisyal bago mailabas ang kanilang SALN — kaya halos imposible itong makita ng publiko o media. Ngayon, wala nang ganitong requirement.

Sa bagong circular, awtomatikong granted ang request ng sinumang gustong humingi ng kopya ng SALN — basta’t hindi ito gagamitin para sa pangha-harass, extortion, o personal gain.

Ano ang Makikita sa SALN

Hindi na isasama ang mga sensitibong impormasyon tulad ng home address, pangalan ng mga menor de edad na anak, pirma, o government IDs. Pero makikita ng publiko ang mga real properties, assessed value, bank accounts, at mga negosyo ng opisyal.

Dito natin makikita kung totoo ang lifestyle nila kumpara sa sweldo nila. Halimbawa, kung may net worth na ₱5 milyon sa SALN pero may sampung kotse at tatlong mansion — aba, may mali talaga!

Transparency at Blockchain

Ang transparency drive na ito ay sinasabayan pa ng plano ng Marcos administration na gumamit ng blockchain system sa pagmonitor ng pondo ng gobyerno.

Ayon sa ulat, lahat ng galaw ng pera — mula sa national budget, sahod ng opisyal, hanggang sa proyekto — ay maaaring makita sa blockchain record. Ibig sabihin, hindi na puwedeng ma-edit o mapeke ang mga transaksyon.

Isipin niyo ‘yun mga sangkay, kung lahat ng pondo ay makikita sa blockchain at lahat ng opisyal ay bukas ang SALN — mahihirapan na talaga ang mga corrupt!

Mas Madaling Imbestigahan

Sabi pa ni Remulla, kung may ebidensiyang nagpapakita na ang lifestyle ng isang opisyal ay hindi tugma sa kanyang SALN, maaari itong gamitin sa imbestigasyon sa ilalim ng Republic Act 3019 (Anti-Graft and Corrupt Practices Act).

Kaya ngayon, lifestyle check ang magiging mas madali. Kung dati puro haka-haka lang, ngayon may dokumentong basehan.

Ang hawak ng Ombudsman ay SALN ng:

Pangulo at Pangalawang Pangulo

Mga pinuno ng constitutional offices

Mga lokal na opisyal sa LGU level

Ngunit hinikayat din ng Ombudsman ang iba pang ahensya — gaya ng Civil Service Commission, Office of the President, Judiciary, at mga Local Government Units — na buksan din ang mga SALN na hawak nila.

Sabi nga ni Remulla, “Selective transparency only breeds suspicion.” Dapat pantay-pantay ang pagbubukas ng impormasyon.

Paano Humingi ng SALN

Para sa mga gustong humingi ng kopya, kailangan lang:

Mag-fill out ng request form

Magpakita ng dalawang valid government IDs

Magbayad ng kaukulang fee

Magiging epektibo ang bagong memo 15 araw matapos itong mailathala.

 Reaksyon ng Publiko

Maraming netizens at political analysts ang pumuri sa hakbang na ito. “Saludo ako kay Remulla!” sabi ng isang komentarista. “Ito ang unang konkretong hakbang para tuluyang sugpuin ang katiwalian.”

Ang hakbang na ito ay malinaw na tanda na gusto ng administrasyon ni Marcos Jr. na ayusin ang sistemang nabahiran ng katiwalian sa loob ng maraming taon.

Kung tuluy-tuloy ito — sa kombinasyon ng transparency, blockchain, at aktibong imbestigasyon — posibleng mabawi ng gobyerno ang tiwala ng mga mamamayan.

Sa dulo, mga sangkay, ito ang gustong iparating ni Remulla: “Ang bayan ay may karapatang malaman kung sino ang tunay na naglilingkod, at sino ang nanlilinlang.”