Ang Pagsabog ng Katotohanan: Bakit ang Pobre ang Laging Biktima?

Nagsilbing hotbed ng galit at pagkadismaya ang isinagawang pagdinig ng Senado, na umikot sa isyu ng kapabayaan at tila pagtatakip ng ilang opisyal ng pulisya sa isang kaso ng pang-aabuso. Sa gitna ng diskusyon, na dapat sana’y tumutukoy sa pagkawala ni Catherine Camilon, sumabog ang matinding komprontasyon nina Senador Raffy Tulfo at Senador Ronald “Bato” dela Rosa dahil sa tila panlilinlang ng mga inakusahang pulis. Ang insidenteng ito, na nagdulot pa ng walkout ni Senador Tulfo [45:03], ay naglantad ng isang mas malalim at masakit na katotohanan tungkol sa hustisya para sa ordinaryong Pilipino.

Naging sentro ng mainit na talakayan ang kaso ng pamilya Vicente, kung saan tatlong pulis, na tinawag ni Senador Tulfo na ‘Bonet Gang’ [05:07], ang inakusahan ng ilegal na pagpasok, pang-aaresto nang walang sapat na warrant, at tila pang-aabuso ng kapangyarihan.

Ang ‘Wala Nang Respeto’ na Bonet Gang

Hindi maikakaila ang tindi ng galit ni Senador Tulfo sa mga pulis na sangkot sa kaso. Para sa batikang broadcaster na ngayo’y mambabatas, ang ginawa ng tatlong pulis ay hindi lamang paglabag sa batas, kundi isang malinaw na pagbastos sa institusyon ng Senado.

Naging kritikal ang punto ng lie detector test. Sa nagdaang pagdinig, sumang-ayon ang tatlong pulis na sumailalim sa light detector test upang patunayan kung sila ay nagsasabi ng totoo o hindi. Ngunit, sa gitna ng pagdinig, umatras ang mga pulis [03:29], habang ang mga nagrereklamong biktima (ang pamilya Vicente) ay sumailalim at PUMASA sa pagsubok [03:19], na nagpapatunay na “walang trace of life” ang kanilang mga pahayag.

“Ito pong tatlo nag-decide na umatras,” diin ni Tulfo. “Mag-issue po sana ang komite na ito ng show cause order [03:42] Why they should not be cited in contempt doon sa pag-atras nila na nung una pumayag sila at pinalilitaw nila na parang ginagawa ng katatawanan ang Senado.”

Tahasang tinawag ni Tulfo ang tatlo na “Napakasinungaling” [04:32] at “walang respeto” [04:42] sa dating Chief PNP at Chairman ng Komite na si Senador Bato dela Rosa. Ang pag-atras ng mga pulis sa gitna ng test ay nagbigay ng malinaw na impresyon sa publiko—at maging sa Komite mismo—na sila ay may itinatagong kasinungalingan [27:53].

Ang ‘Modus Operandi’ ng Pang-aabuso

Ang kaso ay lalong uminit nang ibunyag ni Senador Tulfo ang umano’y modus operandi ng mga pulis: pagpasok sa bahay ng walang warrant, base lamang sa sabi-sabi ng asset, at mang-aresto ng sinuman habang naka-bonnet at walang tamang uniporme [05:07].

Lalong lumaki ang isyu dahil sa pag-aresto sa biktima. Ayon sa pahayag ni Senador Tulfo, pumasok ang mga pulis sa bahay ng pamilya Vicente sa maling pamamaraan [14:30], at nang magprotesta ang may-ari ng bahay laban sa ilegal na pagpasok—isang natural na reaksyon kapag “nakabonet, may pumasok na mga tao” [26:17]—ito pa ang ginamit na dahilan ng mga pulis para kasuhan at ikulong sila ng “direct assault to authority” [26:29].

“Winalanghiya mo na yung karapatan nila pagkatapos kakasuhan mo pa! Nakulong po sila,” galit na pahayag ni Tulfo, na nag-abono pa ng piyansa para sa pamilya [26:40]. Lalo pang pinalubha ang sitwasyon nang ikulong din ang anak ng biktima nang subukan lamang nitong alamin kung nasaan ang kaniyang ama [26:51].

Direktang hinarap ni Tulfo ang mga pulis, sinabihan na “Ang tapang-tapang mo pag pobreng kaharap mo pero pag sa akin hindi ka makatingin duwag ka pala, napakaduwag mo” [16:03]. Binigyang-diin niya na ang ganoong klaseng pang-aabuso ay hindi nila magagawa sa bahay ng mayayaman o sa mga may kapit tulad ni Senador Bato dela Rosa [15:37], na nagpapakita ng talamak na double standard ng hustisya.

Ang Kontradiksiyon at ang Isyu ng Command Responsibility

Ang krisis sa katotohanan ay lalong luminaw nang magbigay ng magkakasalungat na pahayag si Colonel Arnedo (ang Provincial Director na nagbalik sa pwesto ng Chief of Police na inireklamo) at ang mga inakusahang pulis.

Tinanong ni Senador Tulfo si Colonel Arnedo tungkol sa pagpapahintulot sa pagsuot ng bonnet ng mga pulis. Sa una, sinabi ni Colonel Arnedo na hindi niya naaalala [07:29], ngunit nang pinilit, sinabi niyang nagsuot siya noon ng bonnet dahil mainit. Binatikos ito ni Tulfo at sinabing ginagawa nitong “kengkoy ang PNP” [08:46].

Ngunit ang pinakamatinding pagtutol ay sa usapin ng warrant. Sa simula, sinabi ni Colonel Arnedo na walang warrant ang operasyon, at ang ginawa ay “covert operation” [21:10]. Ginamit niya ang terminong “covert operation” [37:27] upang ipagtanggol ang kawalan ng body cam, warrant, at presensya ng opisyal ng barangay—na lahat ay mga paglabag sa tamang procedure.

Ngunit nang tanungin ng Komite ang mga inakusahang pulis, sinabi nila na “They were serving the warrant” [44:12] at may dala ang kanilang warrant officer. Nabasag ang depensa ni Colonel Arnedo nang makita ang malaking pagkakaiba sa kanilang pahayag, na nagdulot ng matinding pagkadismaya kay Tulfo, na nagdulot pa ng kaniyang walkout sa pagdinig [45:03].

Ang isyu ng Command Responsibility ay ibinangon din. Tinanong ni Tulfo si Colonel Arnedo kung naiintindihan niya ang konsepto nito [18:28], dahil pinapayagan nito ang kaniyang mga tauhan na mag- raid ng bahay nang naka-sibilyan, naka-bonnet, at walang body cam [18:36]. Sa huli, ang pagbalik kay Colonel Arnedo sa pwesto, matapos itong ma-relieve, ayon kay Tulfo, ay patunay ng talamak na impunity at flimsy na rason [33:57] ng matataas na opisyal ng PNP.

Ang Panawagan ni Bato para sa Pagiging Fair

Sa kabilang banda, si Senador Bato dela Rosa, bilang Chairman ng Komite, ay naharap sa pressure na balansehin ang kaniyang posisyon. Bilang isang dating Chief PNP, inasahan siyang magiging bias sa panig ng mga pulis, ngunit mariin niya itong tinutulan.

Naging emosyonal si Senador Dela Rosa nang akusahan siya ni Tulfo, sa pamamagitan ng pag-alis, na “bini-baby” [46:42] ang mga pulis.

“Ayokong… ma-accuse ako na bini-baby ko kayo, Mr. Chair. Aalis na lang ako rito. Hindi ko matiis nakikita ako na parang itong mga pulis pinagloloko,” narinig na pahayag ni Tulfo bago siya lumabas [45:03].

Mariin itong tinutulan ni Dela Rosa. “Hindi ko lang matanggap-tanggap for the record na kayo ay pinagmumura dito… Yan ang hindi ko matanggap-tanggap [50:08]. Kung dapat kayong murahin doon sa labas, huwag dito sa hearing.”

Nananawagan si Senador Bato para sa fairness [48:44]. Idiniin niya na siya ang pinakamaraming witness at pulis na na-contempt sa Senado [47:09], na nagpapatunay na hindi siya natatakot kumilos laban sa mga tiwali.

“Ang most insulting action is for that kasama mo dito mag-walkout,” wika ni Dela Rosa [48:15]. Ngunit, inamin niya na sa mata ng publiko at ng Komite, talo na ang mga pulis na umatras sa lie detector test [27:44].

“As far as this committee is concerned, ito impression of this committee favors the accuse talaga,” aniya [29:17]. Ito ay dahil sa prinsipyo ng word of honor ng Pilipino: kapag pumayag ka, hindi ka dapat umatras [28:53].

Hindi Pa Tapos ang Laban

Sa huli, nanatiling nakabitin ang mosyon ni Senador Tulfo na i-contempt ang tatlong pulis dahil sa pag-atras sa lie detector test [01:38:43]. Ngunit ang hearing na ito ay nagbukas ng isang malawak na usapin tungkol sa kalagayan ng hustisya sa bansa.

Inilarawan ni Tulfo ang sakit na nararanasan ng taumbayan: “Pag pulis po ang may kaso, ang bagal po ng hustisya… Samantalang pag ordinaryong mamamayan, wala nang proseso-proseso, kulong na agad” [35:53].

Ang hearing na ito ay isang wake-up call. Ito ay hindi na lamang tungkol sa isang nawawalang tao o sa isang pamilyang biktima, kundi tungkol sa pag-asa ng pobre na makita ang patas na batas sa gitna ng mga opisyal na dapat nagpoprotekta sa kanila, ngunit nagiging sanhi ng kanilang pagdurusa. Ito ay isang paalala na ang laban para sa tunay na serbisyo publiko at integridad ng uniporme ay patuloy na nag-aalab sa mata ng taumbayan.

Full video: