SUMABOG SA GALIT! SEN. RAFFY TULFO, HAHARANGIN ANG E-LOTTO NG PCSO: ‘WALA KAYONG PAKIALAM SA MGA MAHIHIRAP!’—Libu-libong Trabaho, Nanganganib sa Paboritong Komisyon ng 14%

Muling umalingawngaw ang matinding galit at pagkadismaya sa loob ng Senado matapos ang isang serye ng mapangahas na pag-atras ng mga matataas na opisyal ng Philippine Charity Sweepstakes Office (PCSO) sa isang vital na pagdinig. Ngunit ang init ng ulo ni Senador Raffy Tulfo, ang nagpapatawag ng pagdinig, ay hindi lamang patungkol sa tila kawalang-galang ng ahensya kundi sa mas malalim at mapanganib na usapin: ang kontrobersyal na paglulunsad ng electronic lotto o e-lotto. Para kay Tulfo, ang PCSO ay nagpapakita ng “hayag na pagmamayabang” at walang pakialam sa libu-libong mahihirap na Pilipino na direktang maaapektuhan ng pinaghihinalaang “bagong modus” na ito.

Ang Hamon at Ang Pagmamayabang ng PCSO

Ang tensyon ay nagsimula sa tila pag-boycott ng mga top official ng PCSO sa pagdinig ng Senado. Ayon kay Senador Tulfo, nagpadala sila ng imbitasyon nang matagal na, ngunit ang mga opisyal, lalo na ang General Manager na si G. Robles, ay dalawang beses na nag-atras. Ang unang pag-atras ay sinundan ng kanilang sariling pag-request ng reschedule na pinagbigyan ng Senado. Gayunpaman, ilang oras bago ang bagong date ng hearing, muling nagpadala ng liham ang PCSO na nagsasabing hindi sila makakadalo.

“Ang yayabang niyo diyan sa PCSO! This is the first time it happens dito sa Senado na twice in a row last minute mag-ca-cancel!” matalas na pahayag ni Tulfo [06:36].

Ang pagdalo sa Senado, ayon kay Tulfo, ay isang obligasyon ng lahat ng ahensya ng gobyerno, ngunit tila ang PCSO ay nagpapanggap na mas espesyal o mas mataas sa batas. “Ano bang pinagmamalaki ninyo? Anong meron sa PCSO, samantalang lahat ng mga agency ng gobyerno, ‘pag pinapatawag sa Senado, pumupunta?” dagdag pa ni Tulfo [00:54]. Ang nakita niyang pagmamalaki at kawalang-galang ay lalong nagpainit sa isyu, na nagpapatindi sa hinala na mayroon silang itinatago patungkol sa isyu ng e-lotto.

Ang dalawang abogadong kinatawan, sina Attorney Contacto at ang isa pa, ay humingi ng tawad at nagpaliwanag, sinabing ang kanilang pangunahing opisyal ay abala sa nalalapit na launching ng Philippine Lottery System (PLS) na nakatakda sa Oktubre 1. Ngunit hindi ito tinanggap ni Tulfo, dahil aniya, sila mismo ang nagbigay ng date ng reschedule kaya dapat ay nakapag-adjust na sila. Para sa senador, ang paghingi ng paumanhin ay hindi sapat upang takpan ang tila pagtatago sa mas malaking usapin.

Ang E-Lotto: Test Run o ‘Modus’ ng Permanente?

Ang sentro ng pagdinig ay ang pinaplanong pagpapatupad ng e-lotto, na binansagan ng PCSO bilang isang “test run” lamang. Ipinagtanggol ng mga abogado ng ahensya ang hakbang, sinabing ito ay tugon sa lumalaking bilang ng mga ilegal na lotto betting sites na gumagamit ng mga mobile application at GCash para tumanggap ng taya. Ayon sa PCSO, umaabot sa P4 bilyong kita ang nawawala sa ahensya dahil sa mga ilegal na pagtataya [09:55].

Ngunit nagduda si Senador Tulfo sa paliwanag na ito. Para sa kanya, ang test run ay magiging daan lamang upang maging “permanente at regular” ang e-lotto sa sandaling ideklara itong “successful at viable” [08:05].

“Huwag niyo naman kaming bulahin! Huwag niyo naman kaming lokohin!” mariing babala ni Tulfo, na idiniin na hindi siya maloloko dahil sa kanyang karanasan at hindi siya papayag na ang e-lotto ay maging permanenteng sistema [10:37].

Ang pinakamalaking isyu na tiningnan ni Tulfo ay ang porsyento ng komisyon. Ang kontrata, aniya, ay nagbibigay ng malaking 14% ng gross receipt mula sa lahat ng taya sa isang pribadong kumpanya—ang Pacific something—na siyang magpoproseso ng aplikasyon [08:16]. Ipinunto niya na dati na itong umabot sa 22%, at kahit nabawasan man sa 14%, “malaki pa rin ‘yan,” at tinawag niya itong “kabalastugan” na nagpapayaman sa iisang kumpanya.

“14% mapupunta doon sa apps. Kita niyo kabalastugan ninyo?” bulyaw ni Tulfo, na nagpapahiwatig na ang halaga ay napakalaki para lamang sa paggamit ng isang application [08:41].

Ang Trahedya ng Mass Unemployment

Ang pinakamalaking emosyonal na hook ng artikulo at ng buong pagdinig ay ang nagbabadyang epekto ng e-lotto sa libu-libong lotto agents at mga empleyado. Giit ni Tulfo, ang paglipat sa electronic na pagtaya ay tiyak na magpapababa ng benta at magpapabagsak sa mga tradisyunal na lotto outlet, na aabot sa mass unemployment.

“Ilan ba ang lotto outlets sa buong Pilipinas? Bawat isang lotto outlets, ilan ba ang mga nagtatrabaho diyan? Lahat ito magiging jobless,” tanong ni Tulfo, habang idinidiin na tanging ang may-ari ng aplikasyon ang siyang mananalo at kikita [14:05].

Bukod pa rito, nabalita umano sa senador na balak din ng PCSO na gawing electronic ang pagtaya sa Small Town Lottery (STL), na magreresulta sa pagkawala ng trabaho ng libu-libong kabot-kobradores [15:07]. Ang mga ito, aniya, ay mga simpleng mamamayan, ang mga mananaya na siyang dahilan kung bakit may trabaho at suweldo ang mga opisyal ng PCSO ngayon.

“Wala kayong pakialam sa mga mahihirap nating kababayan, wala kayong concern! ‘Yun yung point ko, eh,” emosyonal na tugon ni Tulfo [00:00, 15:16].

Lalong nagdulot ng pag-aalinlangan ang PCSO nang tanungin sila ni Tulfo kung bakit sila nagpaplanong magdagdag ng 2,000 bagong lotto terminals kasabay ng paglulunsad ng e-lotto. “It doesn’t make sense! Sino pang papayag na magtanggap ng offer ninyo para magkaroon ng lotto outlets in fact nandiyan ang electronic?” [17:22, 17:37].

Pinatunayan ni Tulfo ang kanyang punto sa pamamagitan ng pagbanggit na mayroon na umanong 2,000 lotto outlets na nagsara dahil sa low sales—na ayon sa kanya ay dahil sa pagpasok ng e-lotto—at ang pagdaragdag pa ng 2,000 terminals ay tila isang malaking kalokohan. “Lulutuan n’yo lang, panot!” banta niya, akusado ang PCSO na ginagawang tanga ang Senado at publiko [19:28].

Banta ng Katiwalian at Panganib sa Kabataan

Hindi rin nakaligtas ang isyu ng katiwalian. Diretsahang inungkat ni Tulfo ang mga balita patungkol sa pagkakasangkot umano ng General Manager ng PCSO sa isyu ng katiwalian sa Light Rail Transit (LRT) noong mga nakaraang taon [10:45]. Bagamat sinabihan niya ang abogado na huwag nang sagutin iyon, ang pagbanggit nito ay nagbigay ng kulay at bigat sa kanyang pag-aalinlangan sa integridad ng kasalukuyang pamunuan ng PCSO.

Bukod pa rito, pinuna ni Tulfo ang isyu ng pagtataya ng mga menor de edad sa e-lotto. Sinabi ng PCSO na gagamit sila ng Know Your Client (KYC) procedure na nangangailangan ng dalawang valid government IDs at face scanning [11:35]. Gayunpaman, mabilis itong pinabulaanan ni Tulfo, sinabing “halatang Bagito” ang abogado sa larangan ng online gambling.

“KyC… pwede namang mag-utos ang mga bata ng driver nila, ng kasambahay nila… Ganun din yung ginawa ng isabong, may mga kyc-kyc din… pero anong nangyari? Lahat tumataya!” giit ni Tulfo [11:59]. Ang posibilidad na tumaya pa rin ang mga bata sa pamamagitan ng proxy ay nagpapataas sa risk ng pagsusugal sa kabataan.

Ang Pangako: Tuloy ang Pagharang

Sa pagtatapos ng komprontasyon, malinaw ang paninindigan ni Senador Tulfo. Anumang paliwanag o palusot ang gawin ng PCSO, alam niya raw ang “end game” nito: “May kumita na malaki at the expense of the poor people” [16:31].

Kaya naman, nanindigan ang Senador at binalaan ang mga kinatawan ng PCSO na haharangin niya ang pagpapatupad ng e-lotto.

“Haharangin ko ‘yan! I’ll do everything in my power, harangin ko ‘yan at hindi matutuloy ‘yan. Trust me,” ang matibay na pangako ni Tulfo [13:10]. Ipinahayag niya ring marami siyang kausap na senador na hindi sang-ayon sa e-lotto dahil sa napakalaking epekto nito sa kabuhayan ng mga maliliit na negosyo at mga manggagawa.

Ang isyu ng e-lotto ay higit pa sa technological advancement; ito ay usapin ng moralidad, integridad ng gobyerno, at ang kinabukasan ng libu-libong Pilipino. Ang paghaharap ni Senador Tulfo at ng PCSO ay naglatag ng katotohanan—na sa likod ng bilyon-bilyong kita ng pagsusugal ay mayroong mga taong nakikinabang, habang ang mga nasa ibaba ay nagdurusa at nawawalan ng pag-asa. Tulad ng naipahayag ni Tulfo, kailangang malaman ng publiko ang katotohanan at tuloy-tuloy niyang lalabanan ang sistemang ito, anuman ang mangyari, para sa kapakanan ng masang Pilipino. Ang laban kontra sa “garapalan” na operasyon ay kasisimula pa lamang.

Full video: