ANG LAGIM SA ‘KAPEHAN’: 12-ANYOS NA BATA, PUWERSAHANG IKINA-KASAL AT SINASANAY MAGING SUNDALO; SAKO-SAKONG ARMAS, IBINULGAR NG MGA TESTIGO SA SENADO

Niyanig ng matinding emosyon at nagbabagang rebelasyon ang bulwagan ng Senado matapos humarap ang mga bagong testigo, kabilang ang isang dating miyembro ng “Elite Army” at isang menor de edad, upang ilantad ang di-umano’y sistematikong pang-aabuso at krimen na nagaganap sa loob ng kontrobersyal na komunidad na tinatawag na “Kapehan,” na pinamumunuan ni ‘Haring Aguila’ o ‘Senor Aguila.’

Ang pagdinig na ito ay nagbigay-liwanag sa mas malalim at nakakabahala na dimensyon ng buhay sa loob ng grupo—hindi lamang ukol sa panloloko sa paniniwala kundi pati na rin sa direktang paglabag sa karapatang pantao, lalo na sa mga bata, na ginagawang kasangkapan sa pangalan ng di-umano’y ‘kasuguan ng Diyos.’ Sa pagitan ng emosyonal at detalyadong mga testimonya ng mga biktima at ng paulit-ulit na pagtanggi ni Haring Aguila, lalong lumutang ang matinding pangangailangan para sa hustisya at katotohanan.

Ang Nakakakilabot na Detalye ng Sapilitang Pagpapakasal

Isa sa pinakamabigat na rebelasyon ang isinagawa ni Mark Vergel Gaisano, isang dating miyembro ng “Elite Army” ni Senor Aguila. Sa ilalim ng mahigpit na pagtatanong ng mga Senador, kinumpirma ni Mark na umalis siya sa Kapehan noong Agosto 2022. Ngunit bago ito, siya ay naging saksi at bahagi ng seguridad sa mga pangyayari na ngayon ay sentro ng imbestigasyon: ang puwersahang pagpapakasal sa mga menor de edad.

Kinumpirma ni Mark ang naunang mga ulat tungkol sa child marriage, na idinetalye pa niya nang sabihin na ang mga babaeng ipinakasal ay may edad na “12 pataas,” habang ang mga lalaki naman ay may edad na “18 pataas.” Ang patotoo niya ay tumama mismo sa puso ng kaniyang pamilya, dahil kinumpirma rin niya na ang kaniyang sariling kapatid ay 12-anyos lamang nang ipinakasal ni Senor Aguila.

Ayon kay Mark, magkapareho ang kanilang karanasan sa naunang nagpatotoo na si ‘Elias Jane’—ang mga ipinapares ay hindi magkakanobyo, at nagkakakilala lamang sa mismong araw ng kasal. Ang mas nakakabahala pa, kinumpirma ni Mark ang nakakarimarim na puwersahang cohabitation. Nang tanungin kung anong ginagawa sa mga batang babae na ayaw makipagtalik o ayaw magpakasal, mariin niyang sinabi, “Pinipilit po talaga Ma’am na sila ay ikasal,” dahil ito raw ay “Kasuguan sa Diyos.”

Inilarawan pa niya ang isang sitwasyon kung saan may nasaksihan siyang batang babae na tumakbo at nagtangkang tumakas sa Kapehan. Ngunit sa halip na tulungan, hinalingkat siya pabalik ng ‘Aguila Squad’ at pinuwersa pa ring ikasal. Ito ay nagpapatunay na ang pag-aasawa ay hindi base sa pag-ibig o malayang kalooban, kundi sa isang mapaniil na sistema na gumagamit ng doktrina bilang lisensya para sa pang-aabuso.

Lalong uminit ang pagdinig nang ilantad ni Mark ang kaso ng anak ni Janet Ahok, isa sa mga babaeng taga-rekomenda ng pagpapares. Ayon kay Mark, ang anak ni Ahok na si ‘Jomong,’ na tinatayang 15-anyos noong panahong iyon, ay ikinasal din sa isang menor de edad at ngayo’y may sarili nang anak, na dalawang taong gulang na. Mariing pinabulaanan ito ni Janet Ahok sa pagdinig, ngunit iginiit ni Mark ang kaniyang nasaksihan at nagpahayag ng babala ang Senador sa mga nagsisinungaling. Ang testimonya ni Mark ay nagpapakita ng isang malawak at talamak na kultura ng child marriage na tila sinusuportahan maging ng mga opisyales ng grupo.

Ang 12-Anyos na Ginawang Sundalo at ang Lihim na Armas

Kung nakakabahala ang usapin ng child marriage, mas lalo pang nagbigay-pangamba ang patotoo ni ‘Rens,’ isang 12-anyos na lalaki na tumakas sa Kapehan. Si Rens ay isa sa mga biktima ng sistemang nagpalit ng pag-aaral sa pagiging sundalo.

Sa kaniyang emosyonal na patotoo, kinumpirma ni Rens na sa edad na 12, siya ay sinasanay na para maging “sundalo” ng Kapehan. Wala siyang pinag-aralan sa labas—sa katunayan, ayon sa testimonya, hindi pa siya marunong sumulat sa kaniyang edad—dahil ipinagbabawal ang paglabas at pag-aaral. Ang kaniyang buhay ay umiikot sa pagsasanay. Inilarawan niya kung paano sila pinapakuha ng buhangin para gamitin sa pagtatayo ng kanilang “baraks” o barracks, na nagpapatunay ng militaristikong pagpapalaki sa mga bata. Ang pangunahing dahilan kung bakit siya tumakas: “kay wala may eskwela,” na nagpapahiwatig na mas pinili niya ang normal na buhay at edukasyon kaysa sa mapaniil na pamumuhay sa Kapehan.

Ngunit hindi lang iyon. Nagulat ang lahat nang kinumpirma rin ni Rens ang presensya ng mga armas sa komunidad. Ayon sa kaniya, nakita niya mismo ang “sako-sakong” na armas noong panahon ng eleksyon. Nang tanungin kung peke ba ang mga armas na ito, taliwas sa sinabi ng isa pang pinuno ng grupo, mariing sagot ni Rens, “Hindi.” Ang mga ito raw ay “totoong armas.” Ang detalye na ito ay nag-uugnay sa mga pag-aabuso sa kabataan sa isang mas malaking isyu ng seguridad at posibleng armadong operasyon ng grupo.

Ang Pagtanggi ni Haring Aguila at ang Katotohanan ng Dropout

Habang detalyado at tila totoo ang mga patotoo nina Mark at Rens, patuloy na itinanggi ni ‘Haring Aguila’ ang lahat ng akusasyon.

Nang tanungin siya tungkol sa kawalan ng pag-aaral ng mga bata at pagbabawal sa paglabas ng Kapehan, mariin niyang sinabi na, “Hindi po yan totoo sir.” Giit niya, ang mga bata ay “suod gawas” (labas pasok) at pinapayagan na mag-aral sa labas. Subalit, agad siyang sinupalpal ng isang Senador, na paulit-ulit na nagbigay ng babala laban sa pagsisinungaling dahil maaari siyang ma-contempt at ikulong.

Ang pagtanggi ni Haring Aguila ay mas lalong binuwag ng patotoo ng lokal na punong ehekutibo, ang Mayor ng Socorro. Kinumpirma ng Mayor na “binawala nilang bumaba ang mga bata” mula sa Kapehan, at ang mas nakakagulat, nagbigay siya ng datos mula sa DepEd na nagpapakita ng “massive dropout of learners” noong 2019, na umaabot sa mahigit 800 mag-aaral mula elementarya at high school—isang numerong direktang iniuugnay sa pagdami ng miyembro ng Kapehan at sa pagbabawal sa pag-aaral.

Ang hindi pag-aaral ng mga bata, na tinutugunan ng Mayor at sinusuportahan ng DepEd report, ay nagpapatunay na ang mga testimonya nina Rens at Mark ay may matibay na basehan. Ang mga bata ay hindi lamang inabuso kundi pinagkaitan din ng karapatan sa edukasyon, na esensyal para sa kanilang kinabukasan. Ang pagpapalaki sa mga bata bilang ‘sundalo’ at pagpapalaki sa kanila sa isang kultura ng pang-aabuso ay isang krimen na may malalim na epekto sa susunod na henerasyon.

Panawagan para sa Katotohanan at Hustisya

Ang pagdinig ay nagtapos sa isang matinding panawagan ng mga Senador para sa katotohanan at hustisya. Sa gitna ng mga batayan at detalye, nanindigan ang Senador na ang tanging layunin ng imbestigasyon ay makamit ang katotohanan at kapakanan ng kabataan. Ang mga ipinakita at ibinunyag sa Kapehan—mula sa sapilitang child marriage at sexual abuse, hanggang sa military training sa mga menor de edad at pagtanggi sa karapatan sa edukasyon—ay nagtatanghal ng isang serye ng malawakang paglabag sa batas at karapatang pantao.

Habang patuloy na nakikipagsagutan si Haring Aguila at ginagamit ang kaniyang depensa, ang mga luha at detalye sa patotoo nina Mark at Rens, kasama ang nakumpirmang datos ng lokal na pamahalaan, ang siyang nagsilbing pinakamalakas na ebidensya. Ang kaso ng Kapehan ay isang matinding pagsubok sa sistema ng hustisya ng bansa, kung paano nito protektahan ang mga biktima at panagutin ang mga nasa likod ng ganitong kalagiman, lalo na kung ito ay nagtatago sa likod ng maskara ng relihiyon at paniniwala. Hinihintay pa ang karagdagang hakbang ng pamahalaan upang tuluyang maibalik sa normal ang buhay ng mga biktima at wakasan ang pang-aabuso sa Kapehan.

Full video: