Hamon sa Soberanya at Sinceridad: Bato Dela Rosa, Ibinunyag ang Lihim na Pagkilos ng ICC sa Pasay; Diretsahang Tinawag si PBBM na Paalisin ang mga Imbestigador

Sa isang iglap, muling niyanig ang pambansang pulitika sa Pilipinas nang maglabas ng nakagugulat na pahayag si Senador Ronald “Bato” Dela Rosa. Ang dating hepe ng Philippine National Police (PNP) at matibay na kaalyado ni dating Pangulong Rodrigo Duterte ay nagbunyag na diumano’y may mga kawani na ng International Criminal Court (ICC) ang lihim na nag-oopera sa bansa, partikular sa mga hotel sa Pasay City, upang mangalap ng mga ebidensyang magdidiin sa kanila kaugnay ng kontrobersyal na war on drugs ng nakaraang administrasyon. Ang rebelasyon, na tila nagmula mismo sa loob ng hanay ng pulisya, ay nagdulot ng matinding tensyon at naglagay sa gitna ng matatalas na katanungan ang isyu ng pambansang soberanya at ang sinseridad ng “reconciliation” o pagbabatiang inaalok ng kasalukuyang administrasyon ni Pangulong Ferdinand “Bongbong” Marcos Jr. sa kampo ng mga Duterte.

Hindi lamang isang simpleng pag-uulat ang inihayag ni Dela Rosa; ito ay isang malalim at emosyonal na akusasyon na nagpinta ng larawan ng mga dayuhang ahensya na diumano’y gumagamit ng pananakot at pangungumbinsi upang itulak ang mga retirado at aktibong pulis na maging testigo laban sa kanilang dating pangulo at hepe. Ayon kay Dela Rosa, mayroon siyang natanggap na sumbong [01:12] na ilang taga-ICC ang nagtungo sa isang hotel sa Pasay City at Ortigas upang papirmahin sa inihanda umanong mga affidavit ang ilang opisyal ng PNP, lalo na ang mga retirado. Ang pinakamabigat na bahagi ng kanyang pahayag ay ang paratang na pinipilit umano ang mga pulis [02:44] na pumirma sa affidavit na magdidiin kina Duterte at Dela Rosa, sa banta na kung hindi sila makikiisa, sila mismo ang ididiin at isasabit sa kaso.

Ang pahayag na ito ay naglalantad ng isang nakalulungkot na sitwasyon para sa mga tauhan ng pulisya. Ang mga retiradong opisyal, na ibinigay ang kanilang buhay at serbisyo sa bayan sa ilalim ng PNP, ayon kay Bato, ay tinitingnan na walang kalaban-laban o powerless [04:25] sa sandaling wala na sila sa pormal na organisasyon. Dito pumasok ang matinding sentimyento at emosyon ni Dela Rosa. Nagpahayag siya ng pag-aalala at pagkadismaya, lalo na sa kawalan ng suporta mula sa mismong PNP at sa gobyerno. “Kawawa nga ang mga pulis,” [04:11] aniya, na nagpapahayag ng pag-asa na ang PNP, sa kasalukuyan, ay dapat na mangalaga at magtanggol sa kanilang mga tao. Ang ganitong taktika ng pananakot [04:45], lalo na sa mga indibidwal na nag-alay ng kanilang serbisyo, ay isang taktika na naglalayong manira at maghasik ng takot sa hanay na siyang gumawa ng gawaing iniutos ng estado.

Dahil sa seryosong kalagayan na ito, hindi nag-aksaya ng oras si Dela Rosa. Ikinasa niya ang pagpapatawag ng isang pagdinig sa Senado [01:30] sa pagbabalik ng sesyon upang imbestigahan ang sabwatan—hindi lamang sa pagitan ng ICC at mga Pilipino, kundi pati na rin ang sinasabing kooperasyon ng ilang opisyal ng gobyerno o ahensya ng pulisya sa pagkilos ng dayuhang hukuman. Sa kanyang pananaw, ang anumang pakikipagtulungan sa ICC, lalo na matapos na pormal na umatras ang Pilipinas sa Rome Statute, ay katumbas ng “kataksilan sa ating soberanya” [03:37].

Ngunit ang pinaka-sentro ng kanyang pahayag, na nagbigay ng kulay pulitika sa usapin, ay ang kanyang diretsahang hamon [01:59] kay Pangulong Bongbong Marcos Jr. Nanindigan si Dela Rosa na kailangan ni PBBM na patunayan ang kanyang sinseridad sa kanyang hangaring makipag-ayos sa mga Duterte. Ano ang patunay na hinihingi ni Bato? Ang kaisa-isang hakbang umano na dapat gawin ng Pangulo ay palayasin [02:14] sa Pilipinas ang mga representante at imbestigador ng ICC.

“Yan ang dapat niyang gawin kung siya ay sinsero sa kanyang reconciliation na hinahangad,” [02:23] matigas na wika ni Dela Rosa. Ang hamong ito ay lumilikha ng isang litmus test para sa kasalukuyang administrasyon. Sa isang banda, ipinahayag na ni PBBM ang kanyang paninindigan na hindi makikialam sa mga desisyon ng ICC, kahit pa hindi na miyembro ang bansa. Ngunit sa kabilang banda, ang pagbawi sa mga kaso laban sa mga kaalyado at ang pag-aalok ng pagbabati ay mahalaga para mapanatili ang pulitikal na alyansa na sumuporta sa kanyang pagkakapanalo. Ang hamon ni Dela Rosa ay isang lantarang pagpwersa kay PBBM na pumili ng panig: Ang panindigan ba ng gobyerno ay ang ‘non-cooperation’ o ang ‘aktibong pagtatanggol’ sa soberanya laban sa ICC sa pamamagitan ng pagpapatalsik sa mga kinatawan nito?

Gayunpaman, ang mga pahayag ni Dela Rosa ay hindi nanatiling walang katapat na pagdududa. Mula sa hanay ng mga nagrereklamo sa ICC, agad na naglabas ng kuro-kuro si Attorney Christina Conti, Assistant to Council ng mga ICC complainants. Taliwas sa mga akusasyon ni Bato, sinabi ni Conti na “unlikely” [07:26] o malabong mangyari ang sinasabing pananakot. Iginiit niya na ang balangkas ng ICC ay nangangailangan na ang mga iniimbestigahan ay dapat na magbigay ng pahayag nang malaya at walang pilitan. Ayon kay Conti, ang mga pahayag ni Dela Rosa ay tila “hearsay” o “kwentong kutsero” [07:34], at hindi dapat paniwalaan sapagkat si Bato ay hindi miyembro ng ICC at hindi rin bahagi ng kanilang imbestigasyon.

Maging ang mga nag-aanalisa ng pulitika, tulad ni Attorney Enzo Recto (ang tagapagbalita sa video), ay nagpahayag ng pagdududa, at tinawag pa ngang “taranta” [08:03] ang reaksyon ni Dela Rosa. Ang pag-amin mismo ni Bato na namo-monitor niya ang ICC ay senyales, ayon sa komentaryo, na hindi na “haka-haka” ang ICC at seryoso ito sa imbestigasyon. Ang muling paglitaw ng ICC sa bansa ay nagbibigay-diin sa katotohanan na ang kanilang imbestigasyon ay patuloy na gumugulong, anuman ang opisyal na paninindigan ng Malacañang.

Ayon sa komentaryo, ang stand ni PBBM ay malinaw: hindi magko-cooperate ang gobyerno [14:36] at hindi magbibigay ng tulong sa ICC, ngunit hindi rin sila makikialam o magpapatigil sa trabaho ng mga dayuhang imbestigador, sapagkat hindi ito pwedeng ipagbawal. Kaya naman, ang kondisyon ni Bato na paalisin ang ICC ay hindi inaasahang gagawin ni PBBM, dahil ito ay salungat sa idineklara na nitong polisiya at magpapakita ng direktang pakikialam sa isyu.

Ngunit may isa pang detalyeng nagdulot ng galit kay Bato: ang sinasabing “pakikipagtulungan” [15:14] ng ilang ahensya ng gobyerno, partikular ang Criminal Investigation and Detection Group (CIDG), sa mga aktibidad ng ICC. Kung totoo man ang alegasyon na ito, nagpapahiwatig ito ng malalim na split o paghahati sa loob mismo ng security sector ng Pilipinas, kung saan ang isang bahagi ay tila handang sumunod sa dayuhang korte, habang ang iba ay naninindigan sa lokal na soberanya. Ang balitang ito ang lalong nagpaapoy sa damdamin ni Dela Rosa, na nagdudulot ng tanong kung sino nga ba ang mga “Pilipinong taksil” [03:37] na tinutukoy niya na naglalagay sa alanganin sa dating Pangulo at sa mga pulis.

Ang sitwasyon ngayon ay parang isang high-stakes na chess game. Sa isang sulok, si Senator Bato Dela Rosa ay nagpupursiging ipagtanggol ang dangal ng mga pulis na nagsagawa ng war on drugs at ang soberanya ng bansa, habang nag-aabang sa susunod na hakbang ng ICC. Sa kabilang sulok, ang ICC ay tila seryoso at sistematikong naghahanap ng mga witness at ebidensya, na nagpapatunay na hindi huminto ang kanilang imbestigasyon. Ang timing ng paglabas ni Bato, na kinukumpirma mismo ang paggalaw ng ICC [17:32] na noon ay hindi pa niya pinaniniwalaan, ay nagpapahiwatig na nararamdaman na niya ang init ng papalapit na warrant of arrest na, ayon sa mga nag-aanalisa, ay ang natural na sunod na hakbang matapos makumpleto ang mga ebidensya.

Ang hamon ni Dela Rosa kay Pangulong Marcos Jr. ay hindi lamang tungkol sa ICC; ito ay isang pakiusap, at sa parehong oras, isang pulitikal na pag-uudyok. Ito ay nagpapaalala sa lahat na ang isyu ng war on drugs ay hindi pa sarado, at ang mga stakeholders ay handang gawin ang lahat—mula sa pagpapatawag ng Senate hearing hanggang sa paggamit ng emotional appeal sa publiko—upang ipagtanggol ang kanilang panig. Ang kasalukuyang krisis na ito ay naglalagay ng presyon kay Pangulong Marcos Jr. na muling tukuyin ang kanyang foreign policy at domestic alliance sa harap ng nagbabantang hatol ng batas internasyonal. Magiging matagumpay ba si Bato sa kanyang pagtatanggol sa mga pulis, o ang pagkalat ng mga imbestigador ng ICC ay hudyat na ng isang hindi maiiwasang legal and political storm? Ang kasagutan sa tanong na ito ay makikita sa susunod na mga hakbang ng Malacañang.

Full video: